Une erreur est survenue dans ce gadget

25 août 2016

ხმაური. ინტერვიუ პაატა ქურდაძესთან

თამრო ოქრუაშვილი 



2014 წელს საკრებულომ გვითხრა, ღამის ხმაური ძვირი დაგიჯდებათ _ პატრული ხელსაწყოთი დეციბალებს გაზომავს და ნორმის დარღვევის შემთხვევაში 1000 ლარიანი ჯარიმა გარანტირებული გექნებათო. მაგრამ აღმოჩნდა, რომ ამჟამად ხმაურის კონტროლი არავის ევალება: საქართველოს პარლამენტი ღამის საათებში ხმაურის დარეგულირების შესახებ კანონპროექტის განხილვა უვადოდ გადადო _ ემანდ, ვინმეს ბიზნესი არ ჩავუგდოო. შედეგად თბილისი ხმაურის ქალაქი იყო, არის და, სავარაუდოდ, იქნება. ხმაური ადამიანის ფსიქიკაზე დამღუპველად რომ მოქმედებს, ამას საფრანგეთის მოქალაქე, მწერალი პაატა ქურდაძე უკეთ გაგვიმარტავს, რადგანაც, მისი თქმით, თბილისში ჩამოსვლისთანავე ჯოჯოხეთში მოხვდა!

_ რაც თავი მახსოვს, შარდენის უბანი მართლაც ქართველების ტოლერანტობის სავიზიტო ბარათი იყო _ სულ რაღაც რამდენიმე ასეულ კვადრატულ მეტრ ტერიტორიაზე გვერდიგვერდ მარლთმადიდებლური, სომხური გრიგორიანული ეკლესია, ებრაული სინაგოგა და მუსლიმების მეჩეთი დგას. ოღონდ დღეს კიდევ უფრო წინ წავედით _ ტოლერანტობის ამ სამოთხეში, შარდენისა და რკინის რიგის უბანში ნამდვილი დეკორატიული ჯოჯოხეთი ააშენეს, ათასგვარ ჭინკებსა და კუდიანებს მიაქირავეს, რომლებიც ყოველ ღამე დასილიკონებული ვამპირების ბალს აწყობენ და ამას ქართველი ერი გაგებითა და ტოლერანტობით ეკიდება! გეუბნებით: მთელ ერს ტოლერანტობის დარგში ნობელის პრემია გვეკუთნის! ჩვენი თემა ერთი პიროვნების პრობლემა ნამდვილად არაა, საქმე გაცილებით რთულად არის. თბილისში აპრილის თვეში ჩამოვედი, მაგრამ საშინელება თავიდანვე არ მიგრძვნია: ხმაური რესტორნიდან კი არ ისმის, არამედ _ ღია ტერასებიდან, რომელიც კონკრეტულ კლუბებს ამშვენებს. ესენია `ელ ცენტრი~, კარაოკე კლუბი `მერლინი~, `ისტერიკა~ `ასა ჰოლი~ და სხვა. ამიტომ, როგორც კი დათბა, ხმაურმა იმატა. ეს დაწესებულებები შუაღამის 1 საათიდან ერთმანეთს ეჯიბრებიან, ვინ უფრო მეტად იხმაურებს. ღამის მანძილზე ქუჩაში მდგარი დინამიკებიდან წამოსული საშინელი ხმის შედეგად მთელი უბანი ზანზარებს _ ჯოჯოხეთსა და საგიჟეს შორის განსხვავება იკარგება და როკი, კლუბური და ელექტრონული მუსიკა _ ყველა ერთად ჩემს საძინებელში ისმის. სპეციალური აპლიკაციის დახმარებით დეციბალების გაზოვმვა შემიძლია _ ფანჯრებდახურულ ბინაში ხმაური ხანდახან 80 დეციბალამდე აღწევს, რაც სიცოცხლისთვის წარმოუდგენელია!
_ პარლამენტის მიერ არმიღებული კანონის მიხედვით 30 დეციბალის ხმაური ჯარიმდებოდა!
_ ვიმეორებ, ფანჯარას ვერ ვაღებთ! ამ ყველაფრის შედეგად ნერვული სისტემა ისე გამიუარსდა, ნებისმიერი ფსიქიატრი იტყოდა, ნერვებს მიხედეო (მოწყენილს ეღიმება). შვილი ჩამომივიდა, ქალაქის ულამაზეს ხედს რომ გადახედა, ვიოლინოთი ცოტა წავარჯიშება გადაწყვიტა და აივნის კარები დახურა _ მეზობლები არ შევაწუხოო. ვერც წარმოიდგენდა, ღამით რა კოშმარი ელოდა! გ
ულხელდაკრეფილი ნამდვილად არ ვარ და პოლიციაშიც ბევრჯერ დავრეკე, თუმცა ვიცი, რომ, კანონის არ არსებობის გამო, პოლიცია ამ საშინელებას ვერ შეებრძოლება. სამართალდამცველები მეუბნებიან, რომ შეუძლიათ, კლუბში მივიდნენ და მეპატრონეს `ადამიანურად~ სთხოვონ, მუსიკის ხმას დაუწიოს. ამას რომ პოლიცია ამბობს, თავს უიმედო ადამიანად ვგრძნობ, რადგანაც ვისგანაც შველას ველი, ვხედავ, უმწეოა.

აქ კიდევ ერთი მომენტია: ნახევარ საქართველოს ჰგონია, რომ კანონი `ხმაურის შესახებ~ მიღებულია და გასაკვირი არაა: როგორც წესი, კანონპროექტის შეტანაზე უფრო მეტი გნიასი ტყდება ხოლმე, ვიდრე _ მიღება არ მიღებაზე! სინამდვილეში პარლამენტარებმა კანონი ჩააგდეს _ რეგულაციების დაწესება თურმე ნუ იტყვით და ბიზნესის განვითარებას უშლის ხელს! ჩემი აზრით ვინც ამას ამბობს, ბიზნესზე წარმოდგენა არ აქვს, რადგანაც შეუძლებელია 21 საუკუნეში, ბიზნესი სხვა ადამიანის ჯანმრთელობისა და სიცოცხლის ხარჯზე ააწყო... მაპატიეთ, თემიდან გადავუხვევ, მაგრამ ესეც სათქმელია: ქალაქის ცენტრში, ამ ყველაზე ხალხმრავალ ადგილას, ქუჩის მანიშნებლები არაა და პოლიციას ღამის 5 საათზე რომ ვიძახებ, ფაქტიურად, ვერ მაგნებს, რადგანაც არც სათანადო რუქა აქვს, არც `ჯიპიესი~ ამიტომ გარეთ ვდგავარ და ერთი საათის მანძილზე ტელეფონით ვყვირი, სად მოვიდნენ. კი, მაგრამ მოქალაქეს ბანდიტები რომ დაესხნენ, ვინ უშველის? ვაღიარებ, მათი გამოძახებისას თავად ვწუხდები: ვიცი, რომ კონკრეტულ ეკიპაჟს საქმისგან ვაცდენ, რადგანაც შეიძლება, სხვაგან უფრო საჭირონი იყვნენ, მაგრამ როგორ მოვიქცე? სტრესებით ჭკუიდან გადასულმა შუაღამისას სხვას ვის ვთხოვო დახმარება თუ არა პოლიციას? მეზობლებს თურმე უჩივლიათ, მაგრამ როგორ უნდა აკრძალო რაიმე, თუ კანონი არ არსებობს?
_ უზარმაზარი დინამიკებით და ჩართული მუსიკით შუაღამისას ნარმანიას რომ მიადგეთ, დაისჯებით?
_ თურმე იმ შემთხვევაში დავისჯები, თუ კი ნარმანიას ვაგინებ! ხმაურისთვის კი უფლება არ აქვთ, დამიჭირონ და ეს ნორმალურ ვითარებაა? 3 თვის წამების შემდეგ ისევ პოლიციისგან გავიგე, რომ მერიის ზედამხედველობის სამსახურს შეუძლია, დამეხმაროს. დავუკავშირდი და სტანდარტის გოგონამ ცივი ხმით განმიმარტა, მობრძანდით, დაწერეთ განცხადება, რომელსაც ერთი თვის შემდეგ განვიხილავთ და გადავწყვეტთ, ხმაურის შესამოწმებლად ხალხი გამოვგზავნოთ, თუ არაო.
_ საერთოდ, ვინმემ თუ გაზომა, რა დოზის ხმაურია?
_ პასუხი არ არსებობს!
მაპატიეთ, მაგრამ ძალიან გამწარებული ვარ და პირდაპირ გეტყვით: ხომ გვსმენია, დიასპორას რომ მიმართავენ _ ჩამოდით, აქ გელიანო და ა.შ. აი, ჩამოვედი სამშობლოში და რა, მაშინვე სასამართლოსთვის ადვოკატი ვიქირაო? 25 წლიანი განშორების შემდეგ საქართველოს ასე დავუბრუნდე? ბავშვი ჩამოვიყვანე, რომ მისი ქვეყანა ვანახო. ენა კარგად არ იცის და მინდა, ყველაფერი ქართული შევაყვარო, ამის ნაცვლად ჩამოსვლის დღიდანვე არ სძინებია და რაზეა ლაპარაკი? საქართველოში თუკი ბიზნესს ადამიანის ჯანმრთელობაზე მაღლა აყენებენ, ძალიან ცუდი ქვეყანა ყოფილა! ჩემთვის შარდენის უბანი საქართველოსთან ასოცირდება, აქედან იშვა თბილისი, მაგრამ სახურავებზე კლუბების მოწყობა ვინ მოიფიქრა? სად ნახეს? მაინტერესებს, იმ ხმაურით პრეზიდენტის სასახლეში, ანდა საპატრიარქოში არავინ წუხდება?? ამ კლუბებში ის ხალხი დადის, ვინც არც სწავლობს და არც მუშაობს, რადგანაც წარმოუდგენელია, ღამით საგიჟეთში იყო და მერე სამსახურში, ან ლექციაზე წახვიდე. რაც დღეს ამ უბანში ხდება, ადამიანის უფლებების დარღვევაა, ამ ქმედებას კი _ ხულიგნობა ჰქვია. თავის დროზე შინაგან საქმეთა მინისტრი უნდა მიმხვდარიყო, რომ ქალაქს ძალზე დიდი პრობლემასთან აქვს საქმე და კანონის მიღება პარლამენტისთვის უნდა მოეთხოვა.
_ დასავლეთში ამ მხრივ რა რეგულაციები მოქმედებს?
_ საფრანგეთში დასახლებული პუნქტის ცენტრში ღია ცის ქვეშ ღამის კლუბი არ არსებობს. თუ მოქალაქემ პოლიციას ხმაურის გამო დაურეკა, პირველი ჯარიმა 450 ევროა, მეორე ჯერზე კი უფლება აქვთ, აპარატურა წაგართვან და გაგინადგურონ. საქართველოში კი ადამიანის უფლებების დაცვა არა მარტო კლუბების მეპატრონეებს, ხელისუფლებასა და თვით უფლებადამცველებსაც კი ფეხებზე კიდიათ _ ისინი ადამიანის უფლებებს მხოლოდ პოლიტიკური მანიპულაციების ინსტრუმენტად აღიქვამენ. ხმაური, უძილობა და შეურაცხყოფა ნამდვილად ანგრევს ჯანმრთელობასა და ფსიქიკას, ვიმეორებ, ამისი მაგალითი მე ვარ! ჯერ არ დაღამებულა, მაგრამ რომ გელაპარაკებით, ქვეცნობიერად სულ ამაზე ვფიქრობ!
_ არც კი ვიცი, კომენტარისთვის ვის დავურეკო!

-_ ვის უნდა დაურეკოთ? არავის აინტერესებს. ამიტომ პირდაპირ პარლამენტს მივმართავ: ის, რაც შარდენზე ხდება, იგივეა, სანაგვე მანქანებმა ნაგავი შუა ცენტრში რომ დაცალონ _ ეს ხმაური აკუსტიკური ნაგავია და რაც მალე აიკრძალება, მით უკეთესი. და ბოლოს, საქმე ისაა, რომ თქვენი გაზეთის მკითხველიც ისევე წუხდება ამით, როგორც `ტაბულასა~ და `ლიბერალის~ მკითხველი, მაგრამ არც ისინი, არც ერთი ოპოზიციონერი ამ თემას არ ეხება, რადგანაც ვერ ხვდებიან, რომ ესეც პოლიტიკაა. ამიტომ მადლობას გეუბნებით _ პირველი ცნობილი ბეჭდვითი მედია ხართ, ვინც გამომეხმაურა.

ივლისი 2016,
გაზეთი "ასავალ დასავალი"

29 juillet 2016

თევზები : დიდები და პატარები

ჟურნალი "ანაკლია" N° 1 
ივლისი 2016

მიღებული აზრია თითქოს, ქართველებს ზღვის შიში გვაქვს. საუკუნეების მანძილზე ნავიც არ გაგვიკეთებია, არათუ გემი, არ გვყოლია ფლოტი და, შესაბამისად, საზღვაო ფორტი ანუ ციხესიმაგრე. თავად სიტყვების ზღვარი და საზღვარი ფუძე არის ზღვა, რომელიც სხვა ერებისთვის ღია კარია ჰორიზონტისკენ, თავისუფლებისკენ, ჩვენთვის კი ლიმიტის ერთ-ერთი სინონიმი, წითელი ხაზი, რომლის იქით გადასვლა არ შეიძლება.

ამ მოსაზრებებს ალბათ თავისი ობიექტური ახსნა აქვს. თუმცა, შეუძლებელია, ყველაფერი ქართველთა ბოლო დროს ყბადაღებულ ჩაკეტილობასა და სიზარმაცეს დავაბრალოთ.

ჰიპოთეტური მიზეზი ათასგვარი შეიძლება იყოს. მაგალითად, ასეთი საქართველოში მტერი ძირითადად ხმელეთით შემოდიოდა. ამიტომ ისეთი ფორტების ანუ საზღვაო ციხესიმაგრეების აშენება, როგორსაც ხმელთაშუა ზღვაზე, ატლანტის ოკეანეზე, ბრიტანულ სანაპიროებზე ვხვდებით, საჭიროებას არ წარმოადგენდა. ან კიდევ დასავლეთ საქართველოს მოსახლეობას მდიდარი ფლორა და ფაუნა არ აიძულებდა, მაინცდამაინც ზღვაში ეძება საკვები. თანაც, სანაპიროს უმეტესი ნაწილი ან მიუვალი იყო, ან ჭაობიანითუმცა მსგავსი მოსაზრებები სულ სხვა, მეცნიერული კვლევის საგანია.

ის, რომ საქართველოს არ გააჩნია ისტორიულიად დიდი სანაოსნო და, ზოგადად, საზღვაო ტრადიციები, არ ნიშნავს, რომ მათი შექმნა დღეს არ შეიძლება. მით უმეტეს, ეს მოსაზრება არც ისე სამართლიანია და ამას ფოთის, ბათუმის, სოხუმის პორტებიც მოწმობს. ფოთის გემთმშენებელი ქარხანა, რომელიც უნიკალურ წყალქვეშა ფრთიან კატარღებს კომეტასა“ და კოლხიდას“ აწარმოებდა და, რა თქმა უნდა, ანაკლიის გრანდიოზული პროექტიც, სრულიად ახალი მასშტაბის საზღვაო ტრადიციებს ჩაუყრის საფუძველს. მხედველობაში მაქვს ზღვის კულტურის აღორძინება ქართულ ზღვისპირა პროვინციაში, სოფლებში. დიდ თევზებს ყოველთვის პატარები დაჰყვებიან თან. მათ, დიდებსა და პატარებს, ერთნაირად მნიშვნელოვანი ფუნქცია აკისრიათ ზღვის ფლორისა და ფაუნის ჰარმონიაში. ზღვისპირა რეგიონის სიცოცხლისთვის, მისი კულტურულ-სოციალური და ეკონომიკური განვითარებისათვის, ერთნაირად მნიშვნელოვანია დიდი და პატარა პორტები.   

ჩემი აზრით, ქართულ ზღვისპირა სოფლებსა და მათ მოსახლეობას მნიშვნელოვანი წახალისება, სრულიად ახლებული მიდგომა სჭირდებათ იმისათვის, რომ ისინი მართლაც სრულყოფილ ზღვისპირა დასახლებებად გადაიქცნენ.
ძალიან გაგიჭირდებათ საქართველოს ზღვისპირა სოფლებში თუნდაც ერთი პატარა მეთევზეთა პორტის პოვნა, დაახლოებით ისეთის, როგორიც თავის დროზე ფრანგმა მსახიობებმა აღმოაჩინეს და მისგან ცნობილი ტურიზმისა და მსოფლიო ჯეთსეტის ცენტრი სენტროპე შექმნეს, სადაც სამუდამოდ დასახლდა ბრიჯიტ ბარდო. მას კი მთელი მსოფლიოდან მიბაძეს სხვა ვარსკვლავებმა. სენტროპეს დღემდე შენარჩუნებული აქვს პატარა პორტის სახე და სწორედ ამით იზიდავს მილიონობით ადამიანს.
ასეთი პატარა სოფელი-პორტები უამრავია მთელ მსოფლიოში თავისი პატარა სასტუმროებით, მეთევზეთა რესტორნებით, სადაც იაფად, ახლადდაჭერილ ზღვის თევზს მოგართმევენ, ადგილობრივი ღვინით ან ლუდით.
მართლაც სევდიანია, როდესაც ზიხარ კვარიათის სანაპირო რესტორანში, მიირტმევ იქვე გორაკებზე შეფენილ საოჯახო მეურნეობაში მოშენებულ ზეთში შემწვარ კალმახს და უყურებ თუ როგორ იჭერენ იქვე, ზღვაში, შენგან სულ ორას-სამას მეტრში თურქი მეტევზეები დიდი რაოდენობით თევზს. 

პლაჟზე კალმახი იგივეა, რაც უშგულში ლანგუსტები და ოკეანის ხამანწკები.  გასტრონომია მხოლოდ მაშინ არის საინტერესო, როდესაც ის გეოგრაფიული მდებარეობის შესაფერისია.
სოფლის პატარა პორტები სიცოცხლეს და განუმეორებელ მომხიბვლელობას სძენს ზღვისპირა დასახლებებს. გაცილებით მეტს, ვიდრე ხმაურიანი ბუნგალოები, თურქული საშაურმეები და ჩინური გასაბერი ლეიბებითა და ბურთებით ფასადდაფარული უშნო მაღაზიები,  რომლებითაც სავსეა ქართული სანაპირო. 

ზღვა დასაქმებისა და შემოსავლის წყაროა, რომელიც თვალწინ გვაქვს და არ ვიყენებთ. თუ არ ჩავთვლით ზაფხულში, ორი თვის განმავლობაში, ტურისტული სეზონის პერიოდში, დროებით, არაკვალიფიციური  მომსახურების სფეროში თვითდასაქმებულ მოსახლეობის ნაწილსმაგალითად, მოხარშული სიმინდის ბიზნესით“ დაკავებულ აჭარულ ოჯახებს.
არის სხვა თემებიც, რომელსაც შეუძლია მნიშვნელოვანი შემოსავლის წყარო გახდეს ზღვისპირა რეგიონებისათვის, დიდი როლი შეასრულოს საქართველოს ზღვის ტურიზმის მრავალფეროვნების გაზრდასა და განვითარებაში ერთ-ერთია  საიალქნო სპორტი და მისი ინფრასტრუქტურა.

საქართველოში დღეს არათუ მცირე და საშუალო იალქნიანი ხომალდების ნავსადგომი,  ერთი მცირე იახტის მისაბმელი ადგილიც კი არ გვაქვს, რაც ძალიან დასანანია. ჩვენს ქვეყანას აქვს დიდი პოტენციალი, მოხვდეს იმ ათასობით საზღვაო მოგზაურის მარშრუტში, რომლებიც მსოფლიოს ოკეანეებსა და ზღვებს სერავენ. საქართველო  განსაკუთრებით საინტერესოა, როგორც ხმელთაშუა ზღვის ზოლის ბოლო წერტილი. იახტების მარშრუტი, ფაქტობრივად, თურქული კომპანიების მიერ კონტროლდება, რადგან შავ ზღვაზე, იალქნიანი იახტების მისაღები სათანადო ინფრასტრუქტურა, მის გარდა, მხოლოდ ბულგარეთს აქვს.

აგრეთვე: შესაბამისი  საკანონმდებლო ცვლილებები რეალურს გახდის საქართველოს შავიზღვისპირეთის შანსს, კონკურენცია გაუწიოს ხმელთაშუა ზღვის უახლოეს მეზობლებს და უცხოელისათვის ფინანსურად მომხიბვლელი გახადოს ჩვენთან აშენებული მცირე ზომის იალქნიანი მცურავი ხომალდების სადგომები იაფი პარკირებისა და სხვადასხვა პროფილაქტიკური მომსახურებისათვის მოგეხსენებათ, ასეთი ხომალდები დროის დიდ ნაწილს პარკინგ-პორტებში ატარებენ, რაც საკმაოდ ძვირი სიამოვნებაა.
მაგალითად, კანარის კუნძულებზე სექტემბრის ბოლოდან დეკემბრის პირველ რიცხვებამდე 72 დღის განმავლობაში, იახტის გაჩერება ჯდება 1560 აშშ დოლარი. გადასახადში შედის საუცხოო მომსახურება წყლის და ელექტროენერგიის ჩათვლით. ჩემი აზრით საქართველოს თავისუფლად შეუძლია კონკურენცია გაუწიოს ამ ფასს. მით უმეტეს, ასეთი პორტები, როგორც წესი, ნებისმიერი დასახლების კულტურულ და ტურისტულ ცენტრად იქცევა ხოლმე. რაც, თავის მხრივ, კიდევ უფრო მომხიბვლელს გახდის დღეს ძროხების სასეირნოდ ქცეულ ქართულ რივიერას.

ნებისმიერ ტურისტული პოტენციალის ქვეყანას აუცილებლად სჭირდება თავისი ლეგენდა, რომელიც ტურიზმს იზიდავს.

ჩვენი ასეთი მთავარი საზღვაო ლეგენდა ჰომეროსმა თითქოს სპეციალურად ჩვენთვის შექმნა და მას აბსოლუტურად არასწორად ვიყენებთ. თუ არ ჩავთვლით სახინკლეებისა და დუქნების ანტიკურ, ჰომეროსისეულ დასახელებებს: მედეა, ოქროს საწმისი, აიეტი და სხვა

ამ ლეგენდის კვალდაკვალ, სწორედ ჰომეროსის მიერ აღწერილი მარშრუტით, 1973 წელს საქართველოში ბრიტანელი მოგზაური, ტიმ სევერინი ჩამოვიდა თავისივე აშენებული ხომალდ არგოთი“. ეს იმ წლებში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი სათავგადასავლო მოვლენა იყო არამარტო საბჭოთა კავშირისათვის. სევერინმა ამ მოგზაურობას კოლხეთსა და საქართველოში მოგვიანებით წიგნიც კი მიუძღვნა იაზონის მოგზაურობა ოქროს საწმისისათვის“.
 
ოქროს საწმისის“ იდეა სრულიად გამოუყენებელია ტურისტული თვალსაზრისით. შესაძლებლობა კი უამრავია.

მაგალითად, საიალქნო ხომალდების თემას თუ გავაგრძელებთ, შესაძლებელია ყოველწლიურად ორგანიზება გაუკეთდეს იაზონისა და ულისეს მარშრუტით საიახტო რბოლასა და კრუიზს, ხმელთაშუა ზღვიდან საქართველოში. დარწმუნებული ვარ,  ერთ-ერთი წარმატებული და ფინანსურად მომგებიანი ტურისტული და სპორტული ღონისძიება შეიძლება აღმოჩნდეს საქართველოს ისტორიაში. ეს კრუიზი, სავარაუდოდ, ათასობით საიალქნო სპორტის მოყვარულს მოიზიდავს მთელი მსოფლიოდან. მით უმეტეს, დღეს, ხმელთაშუა ზღვაში სირიის კონფლიქტის გამო, მსგავსი  მოგზაურობები ძალიან შეზღუდულია.

საქართველოში აუცილებლად უნდა არსებობდეს საიახტო სკოლა ნებისმიერი ასაკისათვის, განსაკუთრებით ბავშვებისათვის. სერტიფიცირების უფლებით.

ზღვისპირა ქვეყნებში ბევრი ასეთი საბავშვო საიახტო სკოლაა, სადაც ხშირად ზღვიდან მოცილებული ქალაქებიდან, დედაქალაქებიდან დაჰყავთ სკოლებს უიკენდზე ბავშვები, მათ პირველ ნაბიჯებს ადგმევინებენ ერთგვარი ტაშტივით, პატარა იალქნიანი ნავებით.  ისინი ერთმანეთზე გადაბმულები იხვებივით დაცურავენ ზღვაში, მწვრთნელების მკაცრი კონტროლის ქვეშ. მათ ასწავლიან, აჩვევენ ზღვასთან უფრო მეტ ურთიერთობას, ვიდრე ეს მხოლოდ პლაჟზე ქვიშის კოშკების აშენებაა. ასეთი საზღვაო მოგზაურობები შესაძლოა მათი მომავალი პროფესიის არჩევის საბაბიც გახდეს.

ჩვენ ბოლოს და ბოლოს უნდა ვიქცეთ სრულყოფილ ზღვისპირა ქვეყნად, რაც ნიშნავს ზღვის კულტურის განვითარებას და არა მარტო დიდი სატრანსპორტო გადამზიდავი კომპანიების შემოსვლას. დიდ პორტს არ შეუძლია იარსებოს, თუ იქ მომუშავე ხალხს ზღვასთან  ცოტა უფრო მეტი არ აკავშირებს, ვიდრე ეს უბრალოდ სამუშაო და ბიზნესია.
უნდა შევქმნათ ზღვასთან დაკავშირებული ტრადიციები, რაც ჩვენმა წინაპრებმა ვერ მოახერხეს.

P.K.