დეჰუმანიზაცია

დეჰუმანიზაცია

"ადამიანად არ ვიბადებით, ადამიანი ვხდებით"  - ერაზმუს როტერდამუსი (1469-1535)

Tetsuya Ishida

ვის მიმართავს ქართველი პოლიტიკოსების დიდი უმრავლესობა?  - ვის «უხმობს მათი ზარი?» ვის არის   ქვეყნის მაღალი იერარქიის წევრების  ძირითადი ადრესატი თავიანთ გაუთავებელ გამოსვლებში?

შეიძლება თუ არა, რომ ასე თუ ისე განათლებულმა, ცივილიზებურმა, საკუთარი ღირსების გააზრების უნარის მქონე ადამიანმა, მათ მიერ წარმოთქმულ დისკურსის  ადრესატში საკუთარი თავის იდენტიფიცირება შეძლოს? 

რა შთაბეჭდიება შეიძლება შეექმნას ქართული ენის მცოდნე უცხოელს ქართველ ამომრჩეველზე, ანუ ქვეყნის მოსახლეობაზე; თუკი ის პოლიტიკური ლიდერების საჯარო გამოსვლებსა და დისკუსიებს დაეყრდნობა?..   -  სავარაუდოდ შთაბეჭდილება ნამდვილად არ უნდა იყოს იმაზე ბევრად უკეთესი, ვიდრე ალბათ შუა საუკუნეების ესპანელ იეზუიტებს ექმნებოდათ მათ მიერვე კათოლიკებად მოქცეული ამაზონიის ინდიელების მიერ დამიზნებული ზარბაზნების შიშს ქვეშ პირველი დამოუკიდებელად აღვლენილი ქრისტიანული რიტუალების ნახვისას და ლოცვებისა   მოსმენისას.

ხალხი თავისი მოცემულობით, არც ბრძენია და არც ბრბო. ეს უბრალოდ ადამიანთა ინერტული მასაა, რომელსაც თვითონ, დამოუკიდებლად თავისი კოლექტიური თანაცხოვრების მართვა, ორგანიზება არ შეუძლია. უბრალოდ არ ცალია ამისათვის. ამიტომ ირჩევს ის თავის ლიდერებს, და მათ მართვის. ორგანიზატორის ფუნქციას აკისრებს. იმის და მიხედვით თუ როგორ ასრულებს , ან ვერ ასრულებს ის თავის ფუნქციას , ადამიანების მასა შესაბამისად იღებს საზოგადოების ან ბრბოს სახეს.

ადამიანებს არ შეიძლება ზედმეტი პასუხისმგებლობა დავაკისროთ კოლექტიურ ცივილურობაზე. რადგან ამ პასუხისმგებლობის ხარისხს ძალიან ხშირად სწორედ მათი ლიდერები განსაზღვრავენ და ამის დამადასტურებელად უამრავი მაგალითი შეგვიძლია მოვიძიოთ მთელს მსოფლიოში- ყველაზე განვითარებული დემოკრატიებად წოდებულიდან მოყოლებული, ყველაზე დაუნდობელი ქაოსის ქვეყნების ჩათვლით. მათ შორის საქართველოში. რომელიც ცხადია ჩვენი უპირველესი ინტერესისა და განცდის საგანს წარმოადგენს.

ქართველ პოლიტიკოსთა უმეტესობა, რომელნიც ბედის უცნაურობისა, და ხანდახან ირონიის წყალობით არიან პოლიტიკაში მოხვედრილნი, სავსებით გულწრფელნი არიან თავიანთ პრიმიტიულ დისკურსში. მათ გულწრფელად ჯერათ საკუთარი სიბრიყვისა , და თვლიან რომ იერარქიული და არა იდეოლოგიური ერთგულება, რომელსაც ისინი რატომღაც წესიერებას ეძახიან, არა მარტო საკმარისი, ყველაზე მნიშვნელოვანი თვისებაც კია პოლიტიკოსისათვის. ისინი მხოლოდ ფიქტიურ როლს ასრულებენ ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში, ზუსტად ისევე. როგორც საბჭოთა კავშირის პარტიის ყრილობის დელეგატები. სავარაუდოდ ახალი მოწვევის პარლამენტიც ძირითადად ესეთი დეპუტატებით იქნება დაკომპლექტებული, ადამიანებით. რომლებიც სრულიად განსაცვიფრებელ ინტერვიუებში თავიდანვე აცხადებენ, რომ ერთი თვის წინ სულაც არ უფიქრიათ პოლიტიკაში ჩართვაზე, რომ მათ შესთავაზეს და რადგან სამშობლოს სჭირდება უარი ვერ თქვეს და ა.შ... რატომ შესთავაზეს ეს ყველამ იცის : ის მხოლოდ სტატისტიკური ერთეულია,.მას მხოლოდ დროდადრო ხმის მისაცემ  პულტზე ხელის დაჭერა ევალება. ესეთები არანაირი ინტერესის საგანს არ წარმოადგენენ. მათზე დროის დახარჯვა არ ღირს, თავისუფლად, ყოველგვარი სინდისის ქეჯნის გარეშე შეგვიძლია ვიყოთ პოლიტიკურად სნობები მათ მიმართ და ისინი არც კი შევამჩნიოთ,

გაცილებით საინტერესონი არიან ის პლიტიკოსები, რომლებმაც სტატიკური ერთეულების ნაცვლად უნდა იფიქრონ. და რომეთა ნაწილს საკუთარი ცივილურობისა და განათლებს დამადასტურებელი მსოფლიოს ოთხი კუთხიდან ჩამოტანილი გრძელი დიპლომები უდევთ სახლში, ფეისბუკში კი ბაკალავრის სასაცილო ქუდში გადაღებული ფოტოები. უნდა ითქვას, რომ ინფორმაცია იმის შესახებმ რომ საქართველოს ხელისუფლებას ძირითადად დასავლეთში ფორმირებული ადამიანები შეადგენენ, აშკარად გადაჭარბებულია და «ნაციონალური» მითოლოგის ჟანრს განეკუთნება. მაგრამ თუნდაც მართლაც ესე იყოს, როგორც ჩანს დასავლეთში მიღებული განათლება ბევრს არაფერს ცვლის – შეგახსენებთ რომ აფრიკის დიქტატორების უმეტეს ნაწილს სწორედ დასავლეთში აქვს განათლება მიღებული, უსამა ბენნადენს კი სულაც კემბრიჯი ჰქონდა დამთავრებული.

ესეა თუ ისე, ფაქტია, ამ ადამიანების საჯარო გამოსვლებისას ძნელია იფიქრო რომ მათ არა თუ ცნობილი უნივერსტეტებში აქვთ მიღებული განათლება, რომ საერთოდ საკუთარი გვარის მოწერა მოწერა მაინც შეუძლიათ დახმარების გარეშე, და მსგავსი პერსონაჟის საუკეთესო მაგალითი თავად საქართველოს პრეზიდენტია.

ის ქვეყნის მოსახლეობას მიმართავს თითქმის ყოველ დღე, და მიმართავს როგორც პრიმიტიულ ბრბოს, როგორც იდიოტების ინერტულ მასას, რდგან ის თვლის რომ ადამიანების ედიდესი ნაწილი ბრიყვია, ბრიყვებს კი ადაპტირებული ენით უნდა ესაუბრო. თუმცა მან იცის რომ არის რაღაც ნაწილი რომელსაც არც განათლება აკლია და არც ზოგადი კულტივაცია, რომ მთი მოტყუება შეუძლებელია. მხოლოდ მისი გამოთვლებით ესეთი ადამიანებს რაოდენობა იმდენად მიზერულია, რომ მათთვის ანგარიშის გაწევა არ ღირს. უფრო მეტიც ისინი უნდა გაქრნენ როგორც კლასი, ელექტორატის სიბნელე მისი  ხელისუფლებაში ყოფნის გარანტიაა. ის გამოზრდის თაობას რომელსაც ზუსტად ის და იმ დოზით ეცოდინება, რასაც თვითონ გადაწყვეტს სწორედ  ამიტომ  შექმანა მან ნეოპიონერული და ნეოკომკავშირული ორგანიზაციები -პატრიოტთა ბანაკები, ახალგაზრდა «თვითმართველობის» დასაქოქი ბანდები... უნიფორმირებული თაობა... მხოლოდ ის ძალიან შეცდა, შეცდა ზუსტად ისე, როგორც თავის დროზე ზვიად გამსახურდია, ვერ გაითვალისწინა, რომ კულტივირებული ადამიანები სიმცირის მიუხედავად საზოგადოების ყველაზე ფეთქებადსაშიშ ნაწილს წარმოადგენენ.

ვის უხმობს სააკაშვილის ზარი? მისი პოლიტიკური მარკეტოლოგია მართლაც ზუსტად არის გათვლილი? ქართველები მართლა ისეთი ბნელები არიან როგორ პოლიტიკურ პროდუქტსაც პრეზიდენტი, მისი სრული იერარქია და ექოდ ქცეული ოპოზიცია სთავაზობს მათ? არის თუ არა მათ გათვლებში «საბაზრო პოლიტიკის» ჭეშმარიტების მარცვალი?

სამპლიზმი, აზრისა და ფორმის ყველაზე დაბალი ხარისხი,პრიმიტიულობა,  რომელსაც გამუდმებით ვისმენთ პრეზიდენტის სახალხო non stop" გამოსვლებისას აჩენს ეჭვს, რომ საქართველოს მოსახლეობა სულ ეხლახანს დაფიქრდა პირველად ისეთ ფუნდამეტალურ საკითხზე, როგორიც არის განსხვავება სიკეთესა და ბოროტებას შორის... რომ ის მენტალურად, ჯერ ასე ვთქვათ, პლატონამდე ეპოქაში იმყოფება. 

როდესაც ესეთ მიმართვებს რეპეტიციული ხასიათი აქვს, ეჭვი გინმტკიცდება და იწყებ დაჯერებას, რომ მართლაც, ამ უბრალო გულის სტუმართმოყვარე, ექსტრემალურად ემოციურ და უბრალო ხალხს ზუსტად ისეთი პრიმიტიული ენით უნდა ესაუბრო როგორითაც მათ პრეზიდენტი სააკაშვილი, და შესაბამისად მისი ბრედბერისეული მატერიალიზირებული ჰალუცინაციები ელაპარაკებიან. ალბათ გახსოვთ. მესამე ექსპედიცია «მარსის ქრონიკებიდან» , რომლის წევრი ასტრონავტები მარსელებს დედამიწელთა ხომალდის შეშლილი კაპიტანის მეტერიალიზირებული ავადმყოფური ჰალუცინაციები ჰგონიათ... და ჯერათ, რომ ისინი, კაპიტანის სიკვდილთან ერთად გაქრებიან.

ქართველ პოლიტიკოსთა უდიდესი უმრავლესობა სწორედ ქვეყნის «კაპიტანის» მატერიალიზებული პოლიტიკურ - შიზოფრენიული ჰალუცინაციები არიან, რომლებიც ზუსტად სააკაშვილივით ლაპარაკობენ, და სავარაუდოთ ერთ მშვენიერ დღეს მასთან ერთად გაქრებიან ქართული პოლიტიური სცენიდან, რომელიც ასევე ძალიან წააგავს ბრედბერისეულ მარსიანელთა ფსიქიატრიულ იზოლიატორს.

ქვეყნის პრეზიდენტი, თავისი ფუნქციით, განსაკუთრებით ისეთ ჯერ კიდევ ჰიბრიდული ფეოდალურ - სოციალური იერარქიის ქვეყანაში როგორიც საქართველოა, სწორედ ის ლიდერია, რომელსაც ადმიანთა მასის ვექტორი შუბივით უპყრია ხელთ , შეუძლია ძალიან დიდი გავლენა იქონიოს ამ მასის საზოგადოებად ან ბრბოდ ტრანსფორმირებაში.

განსხვავება კარგსა და ცუდ პოლიტიკურ ლიდერს შორის სწორედ ამ ვექტორის მართვის უნარშია, რაც საქართველოს პრეზიდენტს აბსოლუტურად არ გააჩნია. ის ვერ ხვდება, რომ ადამიანებს როგორც პრიმიტივებს არ უნდა მიმართო, თუნდაც ისინი მართლაც ესეთები იყვნენ. რომ თუ ბავშვს ძალიან დიდხანს ელაპარაკები ენის მოჩლექით ის ვერ განვითარდება. რომ როდესაც შენს წინ უხეში, გაუნათლებელი ძალა დგას შენ კი არ უნდა დაეშვა მის სიმაღლეზე, არამედ პირიქით, უნდა შეეცადო ისინი ამოიყვანო შენს სიმაღლემდე თუ არა, იმ დონემდე მაინც, როცა ის დაიწყებს შენი ენის, შენი აზროვნების ლოგიკის გაგებას. ადამიანის ტვინი იმით განსხვავდება პირუტყვის ტვინისგან, რომ მასშ კულტივაციის მარცვალია ჩადებული.  ყოველთვის ცხილობს გაიგოს იმაზე მეტი ვიდრე მისი ინტელექტი აძლევს შესაძლებლობას. ამიტომ მას ქვეცნობიერად  ყოველთვის  მასზე  ჭკვიანი იზიდავს, თუნდეც შურდეს, ან ზულდეს ის, ვიდრე საკუთარი თავის ასლი. ამასთან. თუ კი ადამიანი რომელსაც მრავლისმნახველი ბრძენი გონიხარ, ვერაფერ ახალს ვერ შეიტყობს შენგან, გარდა იმისა რაც მან ისედაც კარგად იცის, თუკი შენ მას იგივე ვულგარული ენით ესაუბრები, რომლითაც ის მთელი თავისი ცხოვრების მანძილზე უშედეგოდ ცდილობს პასუხი იპოვოს საკუთარ თავში ქაოტურად გაფანტულ კითხვებზე, და  ვერ დაეხმარები მათ პოვნაში,  მისთვის შენ ყოველგვარ ინტერესს დაკარგავ და ტაკიმასხარად  გადაიქცევი, რადგან დაბალ სოციალურ, კულტურულ თუ ინტელექტუალურ საფეხურზე დგომა უტვინობას არ ნიშნავს, როგორც ეს ერთი შეხედვით შეიძლება ჩანდეს. და რაშიც  სავარაუდოდ  საქართველოს პრეზიდენტი და მისი მატერიალიზირებული ჰალუცინაციები დარწმუნებულნი არიან.

სწორედ ამიტომ საქართველოს ყავს პრეზიდენტი რომელსაც საკუთარი ხალხი სულ ცოტა ხუთი წელია დასცინის და ეს ძალიან ცუდია- პრეზიდენტის ფუნქციაში არ შედის იყოს საყოველთაო მასხარა. როდესაც ასეთ ჰიბრიდულ ფეოდალურ ქვეყანაში პრეზიდენტი მასხარაა, ავტომატურად მთელი მისი ქვემდგომი იერარქიაც მასხარა ხდება. და რადგან მათ იუმორის გრძნობის, ტალანტისა და განსაკუთრებით არტისტიზმის ნასახი არ გააჩნიათ , ბოროტ სისხლისმსმელ კლოუნებს ემსგავსებიან საბავშვო კოშმარიდან.

საქართველოში წინასაარჩევნო «შავი სექტემბერის» განმავლობაში ჩვენ ოცდაოთხსაათიან რეჟიმში ვხდებოდით მოწმეები თუ როგორ იხრჩობა საქართველო საკუთარ სიბნელეში, უკულტურობაში. ის პოლიტიკოსებიც კი, რომლებიც ბოლო წლებში ცდილობდნენ ეხლახანს ნასწავლი კომერციული ღიმილითა და კორექტულობით ესაუბრათ, დღეს თვალსა და ხელს შუა ისევ ჩვეულ პრიმიტიულ დისკურსს დაუბრუნდნენ - რომელსაც საფუძველი ეროვნული მოძრაობის რენესანსის პოერიოდში ჩაეყარა : როდესაც სამშობლოზე ბევრად  ქვემოთ მდგომ ჭეშმარიტებას ერთად ერთი არგუმენტი გააჩნდა - ღალატი! მოსკოვი! კრემლი! საქართველოს თავზე ფრიალებს თავისუფლების დროშა!.. თავისუფლების რომელიც არ იცი როგორ და რაში გამოიყენო, რადგან ამ თემაზე  არ გიფიქრია, რადგან თავისუფლება ჯერ კიდევ ბუნებაში ქროლვა  გგონია და არა ცოდნა, ღირსება...  კულტურა ...

მაგრამ მას შემდეგ ოცი წელი გავიდა. საქართველომ ნელ ნელა თითქოს გამოყო შეშინებული სველი ცხვირი თავსი ბნელი გამოქვაბულიდან, სადაც ათ წელიწადზე მეტი გაატარა. შეეცადა  გაეხსენებინა,რომ ადამიანია, რომ ჭეშმარიტებას შესაძლოა  პატრიოტიზმის გარდა ოდესღაც სხვა არგუმენტებიც გააჩნდა, რომ ადრე მან იცოდა ამის შესახებ.. და დაავიწყდა...  ვერაფრით გაიხსენა რა არგუმენტები იყო ესეთი.., რადგან პრინციპში,  მათი ბოლომდე არც     არასდროს ჯეროდა. 
 მან 90 იანი წლების გამოქვაბულში შობა და გამოზარდა ახალი თაობა, რომლის ყველაზე აგრესიულმა ნაწილმა თავისი პრიმიტიულიჭეშმარიტება შექმნა და ის ღრმა ბავშვობაში კალაშნიკოვის იავნანასავით ჩარჩენილ სიტყვა «მოღალატეზე» დააფუძნა. მოგვიანებით, დღიდან ძალაუფლების ხელში აღებისა ყველაფერი გააკეთა იმისათვის, რომ ადამიანების სტიგმატიზაცია მოეხდინა, მოღალატეებად და პატრიოტებად დაეყო ისინი. მხოლოდ მან ვერ შესძლო გაეკეთებინა ყველაზე მთავარი: დაღლილი, ქანცგაწყვეტილი ქართველისგან შეექმნა დამოუკიდებელი ადამიანები, პიროვნებები, რომელთა ერთობას საზოგადოება ქვია. რომელთა გარეშე მხოლოდ ქვიშის ქალაქების აშენებაა შესაძლებელი , და არა სუვერენული სახელმწიფოსი. რადგან ისეთი ტიპის სახელმწიფოს რომელზეც ჩვენ პრეტენზია გვაქვს თავისუფალი. ღირსების ფასის მცოდნე ადამიანები აშენებენ და არა სამშობლოსა და ღვთის უბადრუკი, დამოუკიდებელ აზროვნებას მოკლებული კანონმორჩილი «მონები».

სახელმწიფოს მშენებლობაში ადამიანის ღირსების მნიშვნელობაზე ფიქრი იმ ევროპაში, რომელის მოგონებასაც ბორბალივით თავიდან ვცდილობთ,   კერ კიდევ აღორძინების ეპოქაში დაიწყო. როდესაც პეტრარკამ, ტომას მურმა, მიშელ დე მონტენმა, ფრანსუა რაბლემ... ძველ ანტიკურ წიგნებს მტვერი გადაწმინდეს. ადამიანს ღვთის მიერ ბოძებული და ეკლესიის მიერ საუკუნეების მანძილზე პირწმინდად აწაპნილი კითხვის დასმის, პასუხის ძიების, თავისუფალი აზროვნებისა და შეაბამისად ღირსების, სუვერენულობის, შეგრძნება დაუბრუნეს. რენესანსის ჰუმანისტების როლი განუსაზღვრელია იმ ევროპული ცივილიზაციისა და პოლიტიკური სისტემების ჩამოყალიბებაში, რომელზე უკეთესი, როგორც ჩანს, ჩვენთვის ცნობილ სამყაროში ჯერ არავის შეუქმნია. 

აი ამონარიდი იტალიელი ფილოსოფოსის ჯოვანი პიკო დელა მირანდოლას (Giovanni Pico della Mirandola ) ცნობილი ესსედან « ადამიანის ღირსება» რომელიც მან ოცდაოთხი წლის ასაკში დაწერა, ეს ტექსტი მის «900 ფილოსოფიურ, თეოლოგიურ თეზაში» შედის. რომელიც 1488 წელს პაპმა ინოკენტი VII ერეტიკულად გამოაცხადა და აკრძალა, და რომელიც  ბლეზ პასკალმა თავისი კრიტიკით გააცოცხლა.

ეს ტექსტი ფაქტიურად თანამედროვე «ადამიანის უფლებების» შორეულ «წინაპრად» შეგვიძლია განვიხილოთ, პიკო დელა მირანდოლა ამ ტექსტში, სამყაროს შექმნას, ბიბლიურ გენეზისს ქრისტიანული დოგმების იგნორირებით, ანტიკური მითოლოგიის 
ენით გადმოგვცემს.

პოკოს მიხედვით ღმერთმა ადამიანის შექმნა მხოლოდ იმიტომ გადაწყვიტა, რომ თავისივე კრეაციის, სამყაროს აბსოლუტური სრულყოფილების, მრავალფეროვნებითა და მშვენიერებით ტკბობის შესაძლებლობა ჰქონოდა ვინმეს ... ანუ ერთგვარ თანამომაწილე პუბლიკად. მხოლოდ,  ბერძნული მითოლოგიური დრამატურგიის პრინციპების თანახმად, სადაც დასაშვებია, რომ  ღმერთს პრობლემა შეექმნას,  ბოლო მომენტში აღმოჩნდა, რომ ყველაფერი რაც გააჩნდა სხვა არსებების შესაქმნელად უკვე  გამოიყენა და ადამიანის სრულყოფისათვის აღარაფერი დარჩა, ამიტომ გადაწყვიტა ადამიანში ჩაედო მის მიერვე შექმნილი ყოველი ქმნილების თესლი და ადამიანისათვის თავად მიენდო არჩევანი გამხდარიყო  საკუთარი თავის კრეატორი, ოსტატი.

(ამონარიდი ესსედან) ... "და მან ესეთი სიტყვებით მიმართა : « ადამ, თუ მე არ მოგიჩინე შენი ზუსტად განსაზღვრული ადგილი, საკუთარი როლი, ან რაიმე განსაკუთრებული ნიჭი, ეს იმიტომ, რომ ადგილი და როლი, რომელსაც თავად ისურვებდი, შენშია და შეგიძლია შენივე სურვილის, შენი მოსაზრების მიხედვით თავადვე განკარგო. სხვა ქმნილებებისათვის მათი ბუნება შეზღუდულია ჩემს მიერ დადგენილი კანონით: შენ არავითარი აკრძალვა, ლიმიტი არ გბორკავს. შენ საკუთარი გადაწყვეტილების მიღების უფლება განდე, რომელიც შესაძლებლობას მოგცემს საკუთარი ბუნება თავად დაადგინო. მე შენ იმიტომ მოგიყვანე ამ ქვეყნად და დაგაკისრე შუამავლის როლი(ქვეარსებებსა და ღმერთს შორის-პ.ქ.), რომ შენ თვითონ, საკუთარი შეხედულების მიხედვით გამოიკვლიო ყველაფერი რაც შენს გარშემოა. თუ კი მე შენგან არ შევქმენი არც ციური , არც მიწიერი, არც მოკვდავი და არც უკვდავი არსება , ეს მხოლოდ იმიტომ, რომ შენ თავად გაგაჩნდეს ბოლო სიტყვის, გადაწყვეტილების მიღების ძალაუფლება, იმ ფორმის გამოძერწვა, რომელიც ყველაზე მეტად მოგეწონება და აირჩევ. შენ თავად შეგიძლია შენივე გადაწყვეტილების საფუძველზე გაიხრწნა, დაეცე პირუტყვამდე, ქვეარსებამდე»...

პიკო ასევე წერს:

«...პირუტყვს დაბადებისას « დედის მუცლიდანვე» (როგორც ლუცილიუსი ამბობს) თან დაჰყვება ყველაფერი, რაც მთელი სიცოცხლის მანძილზე მასთან იქნება. ზეციური ძალები მისი დაბადებისთანავე წყვეტენ თუ ვინ და როგორი უნდა დარჩეს ის სამარადისოდ.

მათგან განსხვავებით უფალი ადამიანის დაბადებისას მასში დებს  თესლს მის მიერ შექმნილი ყოველი  ცოცხალი არსებისა. და ის თესლი რომელსაც ადამიანი აირჩევს, მოუვლის და გამოზრდის, განვითარდება და განაყოფიერდება მასში. ინერტულობა ადმიანებს მცენარედ აქცევს, მგრძნობიარობა ცხოველად, რაციონალობა ზეცამდე აიყვანს. სიბრძნე კი მას ძედ ღვთისად აამაღლებს,»

«სიბრძნე» სწორედ ის მარცვალია, რომელიც ვირტუალურად ადამიანად დაბადებულს რეალურ ადამიანად აქცევს, და რომლის კულტივაციის წყალობითაც ევროპამ ის პოლიტიკური, კულტურული თუ ეკონომიური სახე მიიღო როგორიც დღეს აქვს. სიბრძნე ადამიანური ღირსებაა . ცოდნა კი ღირსების მარცვალის განაყოფიერებისათვის საჭირო ნიადაგი. ამ «სიბრძნეს» რენესანსის ჰუმანისტები კულტურას უწოდებდნენ.

ლიტერატურისა და ხელოვნების რენესანსის, აგრეთვე პედაგოგიური რევოლუციის წყალობით, რომელსაც ჰუმანისტები განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებდნენ, ევროპამ მოახერხა ბესტიალური მდგომარეობიდან გამოსასვლელი კარების გამოღება, რომლის იქითაც ადამიანად ტრანსფორმირებისათვის განკუთვნილი საციცოცხლო სპეციფიური გარემო - კულტურაა. აქედან დაიწყო  ბესტიალური გარემოდან კულტურულში ევროპელთა გრძელი და სისხლიანი გადაბარგების პროცესი.

სწორედ კულტურაა რაც პირუტყვს ადამიანად აქცევს და არა სხვის მიერ შექმნილი ეკონომიკა, უკეთესი ან უარესი სოციალური პირობები, კიდევ უფრო ნაკლებად რელიგიური დოგმები.

კულტურა თავისუფლებაა. თავისუფლება კი ღირსება- ადამიანის ყველაზე მთავარი სგანძური, რომელზეც საქართველოში რაც შეიძება ბევრი უნდა ვილაპარაკოთ, გავიმეოროთ, თუნდაც დღეში ხუთჯერ ათჯერ, ასჯერ...

განათლებაზე ხელმისაწვდომობა, ცხადია, პირუტყვული მდგომარეობიდან თავის დაღწევის, ბუნებრივი გარემოდან კულტურულ გარემოში გადანაცვლების , თავისუფლების მოპოვების ყველაზე ეფექტური და აბსოლუტურად აუცილებელი საშუალებაა. მაგრამ არა საკმარისი,  რა თქმა უნდა შეუძლებელია იმის თქმა, რომ    რენესანსმა, პედაგოგიურმა რევოლუციამ, უამრავმა რეფორმამ სამყარო, მიმტევებლობისა და გულმოწყალების გაგებით უცებ, ხელაღებით  უფრო ჰუმანური გახადა. სწორედ რეფორმებით სავსე მეთექვსმეტე საუკუნეში, საფრანგეთმა ოცდაათწლიანი რელიგიური ომი გადაიტანა, მათ შორის უსასტიკესი წმინდა ბართოლომეს ღამე 1572 წელს, რომელმაც ჰუმანისტთა ლამაზი ოცნებები დაუნდობლად დაამსხვრია. თუმცა არა საბოლოოდ.

მიუხედავა იმისა რომ  წმინდა  ბართოლომეს ღამის შემდეგ კაცობრიობამ უზარმაზარი პროგრესი განიცადა, ჰუმანიზმსა და დენთით აყროლებულ იდიოტიზმს შორის ომი დღემდე გრძელდება. ბესტიალური და კულტურული საციცოცხლო ფაზები დღესაც ისევე ცვლიან ერთმანეთს როგორც ასი, ორასი ან მეტი წლის წინ. განსაკუთრებით ცივილიზაციებს შორის  ისეთ "გარდამავალ-გარდმომავალ" ქვეყნებში როგორიც საქართველოა.

კოლექტიური კულტურული კონტექსტი არ არის მშვიდობის გარანტია, თუ ის თავისთავში პოლიტიკურ კულტურას,  განსაკუთრებით ძალაუფლების მქონეთა პიროვნულ კულტურასა და ნებას არ მოიცავს. ყველა ქვეყანაში ესეა. საქართველოშიც, რომელსაც,  კაცმა რომ თქვას, პირველი ევროპული ტიპის ჰუმანისტი მხოლოდ მეცხრამეტე საუკუნის მეორე ნახევარში გამოუჩნდა – და ისიც მეოცეს დასწყისში მოკლეს. საბედნიეროდ მაინც მოახერხა რამდენიმე მარცვალის დათესვა "ახალ" ქართველში , მხოლოდ მისი სწორად განაყოფიერებისათვის და კულტვაციისთვის ხელის შეწყობა ვერ მოასწრო.

ილია, ისევე როგორც რვა საუკუნით ადრე შოთა,  საქართველოს ჰუმანიზაციის ისტორიაში სამწუხაროდ უნიკალურ მოვლენად დარჩა., ამ სიტყვის პირდაპირი ლექსიკონური გაგებით: ვერც შოთამ შესძლო ქართული კულტურულ-რეფორმატორული რენესანსისთვის მიეცა ბიძგი, ვერც ილიამ. რა თქმა უნდა მათგან დამოუკიდებელი უამრავი გასაგები და ობიექტური მიზეზების გამო.

მხოლოდ ჩვენ ეს მიზეზები არ გამოგვიკვლევია,  ისინი ერთ ჰეროიკულ ეპოსში გავაერთიანეთ და ძეგლებად, ხელშეუხებელ წმინდანებად, დოგმებად, ვაქციეთ. ჩენ ცეხლს მივეცით  ჩვენივე ბესტიალური და ადამიანური ფაზების მონაცვლეობის, ჩვენი ავადმყოფობის ისტორია, გამოცდილება. ყოველ ჯერზე, როდესაც პირუტყვულიდან  კულტურულ ფაზაში გადასვლის პირველი ნაბიჯის გადადგმას ვაპირებთ, საგულდაგულოდ ვშლით ყველაფერს რაც უკან გვრჩება ან- როცა ამისი დრო არ გვაქვს  მარტივად – ვაყალბებთ, რისი წყალობითაც, ჩვენ ქართველებს გვყავს სხვის მიერ მოკლული ასი ათასი მოწამე , ჩვენი ბართოლომეს ღამე არა გვაქვს...   ესეთი ღამე კი ყველა ერის მახსოვრობას "სჭირდება" იმისთვის რომ დრო და დრო მოინანიოს, ყოველი ცისმარე დღე დააფასოს,  მოყვასის გაფრთხილების კულტურა ჩამოუყალიბდეს... თორემ მტრის სიძულვილის ბესტიალურ ინსტიქტს არავითარი კულტივაცია არ სჭირდება, ამ გრძნობით ისედაც დაგვაჯილდოვა ბუნებამ ცხოველებთან ერთად.   სწორედ ამიტომ,  ჩვენ ყოველ ჯერზე ახალ «ბართოლომეს ღამეს» ვაწყობთ... და დილით, როგორც კი ინათებს...მაშინვე ვაყალბებთ მას...რადგან ქართველების საერო აზროვნებაში სულ უფრო და უფრო ხშირად იღვიძებს ბესტიალური, დოგმატური გაშეშებული მდგომარეობა, კითხვის ნიშნის, ზრდსრულობის, ლოგიკის, დამოუკიდებლობის, საკუთარი ღირსების შეგრძნების მიმართ გაუცხოვება,  შიში, ქსენოფობიის განსაკუთრებულად პერვერსული სახე, რომელსაც პირობითად "ავტოფობიას" დავარქმევდი.  

ეს ავტოფობია  გართულების სიმტვავის მიხედვით, ილიას დათესილ მარცვალზე ამოყრილ სანახევროდ გამხმარ ნერგს ხან აძლევს რამდენიმე ყლორტის გამოსხმის საშუალებას ხან კი გახმობის პირას მიჰყავს. სწორედ ეს უკანასკნელია  დეჰუმანიზაცის ყველაზე კრიტიკული ფაზები. 

დღეს  საქართველო თავისი უახლესი ისტორიის ერთ ერთ, თუ არა ყველაზე ბესტიალურ ფაზაში იმყოფება. და პასუხისმგებლობა რა თქა უნდ ეკისრება პოლიტიკურ და ინტელექტუალურ ელიტას, რომლებიც, ჩვეულებრისამებრ ამ პასუხისმგებლობას  ყველანაირი ხერხითა და ოინბაზობით ცდილობენ  აარიდონ თავი, და არც გაემტყუნებათ, რადგან მათ არ გაჩნიათ კოლექტიური პასუხისმგებლობის კულტურა, საქართველოში მხოლოდ ცალკეული პიროვნებები, პერსონაჟები, ოპორტუნისტები და ათასგვარი «კლოუნები» წარმოადგენენ ორივე ხსენებულ ელიტას, სინამდვილეში არანაირი პოლიტიკური და ინტელექტუალური ელიტა არ არსებობს. მათ ვისაც საქართველოში ინტელექტუალებს უწოდებენ , იშვიათი გამონაკლისების გარდა- მიშელ დე   მონტენი «კარგად გავსებულ თავებს» უწოდებდა.

აი, როგორ ახასიათებდა თავის თანამედროვე ყველაზე მაღალი იერარქიის პოლიტიკოსებს მე19 საუკუნის ბოლოს ცნობილი ფრანგი პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე ჟორჟ კლემანსო;

« რაიმონ პუანკარემ იცის ყველაფერი, მაგრამ ვერაფერში ვერ ერკვევა. არისტიდ ბრიანმა კი აბსოლუტურად არაფერი არ იცის მაგრამ ყველაფერში მშვენივრად ერკვევა»

მას მხედველობაში მიშელ დე მონტენის ცნობილი დევიზი ჰქონდა : «  უმჯობესია კარგად მოწყობილი თავი , ვიდრე  სავსე თავი!» 
( Mieux vaut une tête bien faite qu'une tête bien pleine)
ეს ციტატა  ფრანგული საგანმანათლებლო კონცეფციის ამოსავალ წერტილად ითვლება დღესაც და ის ყველა ლიცეელმა იცის.

თავად სიტყვა განათლებულს (  éduqué) ფრანგულ ენაში არა აქვს ადამიანის განვითარების ხარისხის განმსაზღვრელი ისეთი დატვირთვა როგორიც ქართულში, ან რუსულში. ფრანგები ამისათვის კულტივირებულს ხმარობენ, რაც უფრო შორეულ რენესნსის ეპოქაში მირანდოლას მიერ აღწერილ ადამიანში ჩადებული სხვადსხვა თესლის კულტივირებასთანაც ასოცირდება, ვიდრე წაკითხული წიგნების რაოდენობასთან, რომელსაც რა თქმა უნდა, თავისთავად ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს, მაგრამ ეს მაინც მხოლოდ ერთ ერთი შემადგენელი დეტალია კულტივირებული ადამიანისა.

პრინციპში ადრე, 70 იან წლებამდე ადამიანის დასახასიათებლად ჩვენშიც გამოიყენებოდა სიტყვა კულტურული, რაც ფაქტიურად იგივეს ნიშნავდა რაც ფრანგულში კულტივირებული, მხოლოდ მერე ეს სიტყვა სულ სხვა მნიშვნელობის «ინტელიგენტმა» ჩაანაცვლა, კიდევ უფრო მოგვიანებით, სულ ეხლა ხანს კი ინტელექტუალმა.

თუმცა სიტყვა განათლებულს თავისი აქტუალობა არც ერთ ეტაპზე არ დაუკარგავს, თვით ქართველ ინტელექტუალებშიც კი, «განათლებას» გადაჭარბებულ მნიშვნელობა ენიჭება, რაც ხშირად გულუბრყვილო იმედგაცრუებას ბადებს :  არ გვესმის, როგორ შეიძლება განათლებულმა ადამიანმა სისაძაგლე ჩაიდინოს, ან სისულელე თქვას, უფრო მეტიც, რეგულარულად ჩადენილი შეცდომებით არა მარტო საკუთარ თავს, ახლობლებს, ქვეყანას ავნოს. შესაძლოა ეს იმის მანიშნებელი იყოს, რომ ინტელექტუალებისათვის დღევანდელ არც თუ მწიგნობარ საქართველოში განათლება, ცოდნა გარკვეული ელიტარული სტატუსის მატარებელია და მას უფრთხილდებიან,  უფრო საკუთარი უნიკალობის ხაზგასასმელად იყენებენ....

საქართველოში  არ იქმნება ტენდენციები, მიმდინარეობები, სკოლები. რადგან ცოდნის მატარებელ ინტელექტუალებს გაუნათლებელი ადამიანების ეშინიათ, ისინი გვანან ქირურგებს, რომლებსაც სისხლის დანახვაზე გული მისდით. პილოტებს რომლებსაც სიმაღლის შიში აქვთ ან უბრალოდ კლაუსტროფობ მეაფლავეებს...

მათ სავსე თავებს ხშირად სიცოცხლესთან არაფერი აქვთ საერთო. ამიტომ ისინი ვერ მონაწილეობენ სიცოცხლეში. ეს პრინციპში მესამე მსოფლიოსათვის დამახასიათებელი ფენომენია: ინტელაქტის ერთგვარი პრივატიზირება, და ამ ფენომენის არსებობა საქართველოში არც არის ძალიან გასაკვირი. ეს უფრო იმის მიმანიშნებელია, რომ ქართველი ინტელექტუალების დიდ უმრავლესობას უფრო - ასე თუ ისე სავსე თავი აქვთ, ვიდრე მონტენისეული «კარგი თავი», და ეს კარგად ჩანს მათი მოსაწყენი ნაწერების კითხვისას-რომლებიც ხშირად, ფაქტიურად მათი ცოდნის ერთგვარ «რევიუს» თუ ინტელექტუალური დეიჯესტს უფრო წარმოადგენენ, ვიდრე მათივე ორიგინალური ნააზრევს. თუმცა ხალხს ეს ძალიან მოსწონს, და მათ მოკრძალებული ჩურჩულით საოცარ სიტყვას: «უკიდეგანოდ განათლებულებსაც» კი უწოდებს... როგორც ძველ საბჭოთა რეტრო ფილმებში... გლობუსით მოსეირნე სამხედრო გლიფე შარვლში კოპწიად გამოწყობილ სოფლის გეოგრაფიის მასწავლებელს.

ქართველ ინტელექტუალთა კლასი, დღეს ისეთივე ჰიბრიდულ მდგოარეობაშია, როგორშიც ქართული დემოკრატია, ისინი გამუდმებით ანგაჟერებისა და დეზანგაჟირების პროცესში არიან, ცდილობენ კლასად ჩამოყალიბდნენ, თუმცა უჭირთ, რადგან მათ მარტო ინტელექტუალის როლი არ აკმაყოფილებთ, ეცოტავებათ და «ბარემ» არტისტის როლიც სურთ შეითავსონ, ამისთვის კი არტისტულობა, კრეატიულობაც, მოქნილობა, ბოლოს და ბოლოს სტილი აკლიათ ... რაღაც არც ისე «სექსი» ხალხია... თანაც ვერაფრით ჩამოყალიბდნენ თვითონვე საკუთარ როლზე საზოგადოების განვითარების პროცესში, უფრო მეტიც, ხშირად იმ მეხანძრეებს ემსგავსებიან, რომელიც აალებული სახლის ფონზე კოლექტიურ სამახსოვრო ფოტოს იღებენ.

ქართველი ინტელექტუალები აბსოლუტურად ვერ ახდენენ გავლენას ვერანაირ პროცესებზე და ამას ხელისუფლებას, ოპოზიციას, ვულგარულ და გაუნათლებელ საზოგადოებას აბრალებენ... საზოგადოებას, რომლის კულტივაციაზე თავად უნდა ეზრუნათ და რომელიც...სამწუხაროდ მართლაც გაუნათლებელია... თან აშკარად!.

ხელისუფლებას ლომის წილი აქვს საზოგადოების დეჰუმანიზაცია-ჰიმანიზაციის ფაზების ცვლის პროცესში, , რომელიც წესით ინტელექტუქლებს უნდა უკუთნოდეთ და სწორედ ამ წილის ხელში ჩაგდება ვერ მოახერხეს ... მაგრამ აბა სად გინახავთ მტაცებელთა მეფე თავის წილს უბრძოლველად თმობდეს? ჩვენს შემთხვევაში ლომი სახელმწიფოს მეთაურია, ის ქვეყნის ინტელექტუალური კლასის კრებით სახელს წარმოადგენს. ქვეყნის კულტურულ კონტექსტზე არავინ ისე არ ახდენს გავლენას, როგორც საქართველოს «მთავარი ინტელექტუალი» მიხეილ სააკაშვილი. და არავითარი მნიშვნელობა არა აქვს გავლენის დადებით თუ უარყოფით მხარეს, მთავარია რომ მ გავლენის ფენომენი ბევრად უფრო კურიოზულია ვიდრე უცხოურ არასამთავრობო ორგანიზაციებში მოუშავე ინტელექტუალებისა – ისინი უბრალო ენით რომ ვთვათ საინტერესონი არ არიან... შეგვიძლია მათი კლასიფიცირება მოვახდინოთ როგორც სტატისტიკური ინტელექტუალებისა, და უსარგებლო დეპუტატების მსგავსად დავივიწყოთ.

როდესაც ვსაუბრობთ კოლექტიურ კულტურულ კონტექსტზე, უნდა ვისაუბროთ ზოგადად მთელი საქართველოს და არა თბილისური პატარა გროტესკული ინტელექტუალური დაჯგუფებების შესახებ.

საბჭოთა საქართველოს ბოლო ოცი – ოცდაათი წელიწადი შეიძლება ერთგვარ მცირე წითელ რენესანსადაც ჩაითვალოს, პირველ რიგში სწორედ ხელოვნების სხვადასხვა დარგში გარკვეული ტენდენციებისა და სკოლების წარმინაქმნებითა და ადამიანების ბევრად უფრო მასიური კულტივაციით ვიდრე ოდესმე. უნდა ითქვას რომ თვით 90 იანი წლების მშიერი ანდერგრაუნდიც საბჭოთა ფესვებზე აღმოცენდა. 2000 იდან კი დიდი კულტურული გამყინვარება დაიწყო. რომელიც დღემდე გრძელდება. სრული კულტურული ნულოვანი გრადუსის დიდხანს დაჭერა კი შეუძლებელია. ახალგაზრდა ვარდისფერ ხელისუფლებას არც ცოდნა, ნიჭი, არც პირველ რიგში გაბედულება არ ეყო, იმისათვის რიმ ახალი კონტექსტი, ახალი სასიცოცხლო სივრცე შეექმნა ახალი კულტურისათვს. ამიტომ სავარაუდოდ ის თავისით შეიქმნება კონტრკულტურის სახით და სწორედ ვარდისფერების წინააღმდეგ იქნება მიმართული.

ხელისუფლების მხრიდან დაშვებულ შეცდომებიდან ყველაზე დიდი შეცდომა სწორედ კულტურისათვის თავისუფალი სივრცის არშექმნა იყო. მცირე კოსმეტიკური პრანჭვის შემდეგ, მან ისევ ძველი გამზადებული და ნაცადი იარაღი – მტვრიანი პროპაგანდა ამოაძვრინა ძველი საბჭოთა სკივრიდან და ის თითქოს საზოგადოებრივი ტრანსპორტის კონტროლიორად აქცია, რომელიც უბილეთო მგზავრს აჯარიმებს და ავტობუსიდან შეუბრალებლად აგდებს ცივ ქუჩაში. პროპაგანდამ ადამიანები «ჩვენიანებად» და «მტრებად» დაახარისხა და თავად იქცა კულტურის არაკულტივირებულ «მესაჭედ».

ისევე, როგორც ნებისმიერ მართულ «თავისუფალ» გარემოში, ჩვენ მივიღეთ პროპაგანდის ხარისხის ადეკვატური საზოგადოება. რომელიც ზუსტად იმ ენას იმსახურებს, როგორითაც მას ელაპარაკებიან... ამაში პრიონციპულად ახალი არაფერია. თუ ისტორიას გადავხედავთ, გაკონტროლებულ საზოგადოებებზე მსჯელობა ყოველთვის შეიძლება იმ დისკურსით რომლითაც მას თავისი უმაღლესი» კონტროლიორი» - ორატორი მიმართავს. სტალინი, ჰიტლერი, კასტრო, ზვიად გამსახურდია, შევარდნაძე, სააკშვილი...

როგორც ცნობილია  ხალხი მართვადი დაისევე შეუძლია იყოს კეთილი, როგორც  დაუნდობელია, მას დღესაც ისევე, როგორც რენესანსის პიკში თავისუფლად შეუძლია მოაწყოს «ბართოლომეს ღამე» . სწორედ ამიტომ მთავარი ისტორიული პასუხისმგებლობა მათ მმართველ ლიდერებს, ორატორებს, «კულტურის კონტროლიორებს» ეკისრებათ, და არავითარ შემთხვევაში სხვას, თუნდაც უარეს პოლიტიკურ ოპოზიციას. ნებისმიერი ოპოზიციური ძალა. აზრი, რიტორიკა თავისი ორატორებით მოცემულ მომენტში მოქმედებს როგორც მას შეთავაზებული კულტურული გარემო აიძულებს, და უმეტეს შემთხვევაში აჭარბებს კიდეც კონტექსტის კრეატორს. კონტრ რევოლუცია ყოველთვის , უარესი თუ არა - ისეთივე სასტიკია, როგორც რევოლუცია, შესაბამისად ოპოზიციონერი ზუსტად ისეთია როგორსაც ხელისუფლება იმსახურებს. რა თქმა უნდა ისეთი იშვიათი გამონაკლისების გარდა, როგორიც მაჰათმა განდი, ან ბევრად უფრო ადრე ყველაზე ემბლემატური ოპოზიციონერი – იესო იყო.

ჩვენ ქართველებს მაჰათმა განდი არ გვყავს, მით უმეტეს, არც იესო...

სამაგიეროდ ყოველთვის გვყავს ერთი კეისარი და მისი უამრავი ჩინოვნიკები, აგრეთვე კონფორმისტი წვერებიანი ქურუმები, რომლებიც, იესოს- რომც გვყოლოდა, ბევრად უფრო ადრე, ჯერ კიდევ მაშინ მიაჭედებდნენ ჯვარზე, თავისი მოციქულებიანად, სანამ ვირზე შემჯდარი პალმის რტოებით იერუსალიმში გამოჩნდებოდა... თანაც ყოველგავრი ზარზეიმის, ზედმეტი ხმაურის , ტელევიზიისა და პრესის გარეშე, ისე სწრაფად და ეფექტურად, რომ დღეს ამ ისტორიის დამადასტურებელლად არაფერი არ გვექნებოდა ლონდონის ნაციონალური მუზეუმის ახლო აღმოსავლეთის დარბაზის ერთ ერთ ვიტრინაში გამოფენილი ოფიციალური მოკლე და ცივი ვერსიის გარდა, და იმასაც ყველზე კირკიტა ტურისტებიც კი არ მიაქცევდნენ ყურადღებას.

საქართველოში ისევე როგორც რუსეთში, 90 იანი წლების ანარქია 2003 წელს ვარდების რევოლუციამ დაამთავრა, ისევე როგორც პუტინის რუსეთში, დამყარდა მკაცრი წესრიგი. ქართულ საერო ცხოვრებაში სულ მალე ჭეშმარიტების ერთადერთი და აბსოლუტურიპოლუსი დარჩა თავისი მედროშით – პრეზიდენტი სააკაშვილით, რომელიც თავად გახდა ჭეშმარიტება. ბოლო წლებში გავლილი ჰუმანიზაციის, კულტივიზაციის ყველა ფაზა, უკვე მერამდენედ საქართველოს ისტორიაში დამთავრდა: ბართოლომეს ღამე რენესანსზე ადრე შედგა, ჩვენმა პოლიტიკურმა «გერასიმემ» ქართველი ახალბედა ჰუმანისტების ოცნებები ტურგენევის მუმუსავით უკვე მერამდემეთ ჩაახრჩო გუბეში საკუთარი ხელით.

რა თქმა უნდა პიროვნების როლს შეეძლო ძალიან სწრაფად და ეფექტურად შეეცვალა ყველაფერი, მაგრამ ესეთი პიროვნებები, როგორც წესი ჰუმანიზაცია-დეჰუმანიზაციის ფაზებს მიღმა დგანან. ისინი დიდი პიროვნებები, დიდი პოლიტიკური მოღვაწეები არიან, რომელთა რიგს სამწუხაროდ საქართველოს პრეზიდენტი არ მიეკუთნება. მან საქართველოში ააღორძინა დოგმატური აზროვნების კონცეფცია : ლიდერი ყოველთვის მართალია! ანუ ყველაფერს რაც ჰუმანიზმის შემოქმედი პეტრარკადან ვარდების რევოლუციამდე მოხდა ხაზი გადაუსვა... ამდენად მის მიერ შექმნილ საზოგადოებაში ერთად ერთი ვინც შეძლო გაძლიერება გახდა ეკლესია, რომელიც ასევე დოგმატურ პრინციპებს ეყრდნობა, კითხვებს არ სვამს, და რომლის «ლიდერი» რა თქმა უნდა მით უმეტეს და  ყოველთვის მართალია, სწორედ ამან გამოიწვია საქართველოში მართლმადიდებლური ეკლესიის არნახული გაძლიერება... განა რა შეუძება ვუწოდოთ ყოველივე ამას, თუ არა საზოგადოების სრული დეჰუმანიზაცია, რაც გაცილებით უფრო დიდი დანაკარგია ვიდრე ტერიტორიები?

მართლაც. ხანდახან ასე გონია, რა დროს ოსეთი და აფხაზეთია, როდესაც  საქართველო ყველაზე მთავარს თავს. გონებას, ღირსებას კარგავს დღითიდღე, ცოტა ხანში საერთოდ აღარაფერი ემახსოვრება, არც ის რომ -»ოდეს დიდი ყოფილა საქართველო»!, არც ოკუპაცია, არც 8 აგვისტოს დაკარგული ტერიტორიები... მალე იმასაც ვერ გაიხსენებს, რომ ადამანია...და დადგება საყოველთაო სიბრიყვის ნირვანა, სადაც არც სამშობლოა,არც მტერი. არც მოყვარე...საერთოდ არაფერი... სიცარიელე და რამდენიმე გაციებული ხინკალი.
 
P.K.
1 Octobre 2012 - 20H
Paris

რელიგია, კულტურა, სპორტი და ახალგაზრდობა
ჟურნალი "ლიბერალი" 24 სექტემბერი 2012

არჩევნებში მონაწილე ოთხი პარტიისა და ერთი კოალიციის პროგრამებს თუ გადახედავთ, კულტურის მიმართ  საქართველოს მომავლის მშენებელთა დამოკიდებულებას,  ბიუჯეტის პროექტებში პროცენტული მაჩვენებლით განსაზღვრულ პრიორიტეტების სიაში თუ წააწყდებით: კულტურისათვის ყველაზე მეტი - 4% ლეიბორისტულ პარტიასა და ქრისტიან დემოკრატებს ემეტებათ, ყველაზე ნაკლები - 2% ნაციონალურ მოძრაობას, “ქართულ ოცნებას”- 3%.

უნდა ითქვას, რომ კულტურის შესახებ ვერც სხვა პარტიების საიტებზე მოიძიებთ რაიმე ცნობას. არავინ იცის, რას ასახავს ეს 2, 3 და 4 პროცენტული მაჩვენებლები, ან რა კავშირშია ის სპორტთან და რელიგიასთან, როგორც ეს ბიუჯეტის პროექტებშია ასახული. 

გამონაკლისი “ქართული ოცნებაა”,  რომელიც მცირე დოზით,  მაგრამ მაინც გვაცნობს კულტურის პოლიტიკის ხედვას, სადაც ახალი და განსაკუთრებული ბევრი არაფერია, გარდა ასე თუ ისე იმედისმომცემი პირველივე პუნქტისა : “საქართველოს მოქალაქეების თავისუფალი საქმიანობა კულტურის სფეროში და შემოქმედებით პროცესში ხელისუფლების ჩაურევლობის უზრუნველყოფა. უნდა გამოირიცხოს ხელისუფალთა მხრიდან ერთპიროვნული გადაწყვეტილებები”.რა თქმა უნდა, არავინ იცის, რამდენად შეასრულებს ეს პოლიტიკური ძალა გამარჯვების შემთხვევაში პირობას . როგორც ცნობილია, პოლიტიკოსებს ხელისუფლებაში მოსვლისთანავე მწვავე ამნეზია ეწყებათ, რაც  პირველ რიგში, მათი  პოლიტიკური მახსოვრობის სწორედ იმ უჯრედებს ანადგურებს, რომელიც კულტურის განვითარების შესახებ ინფორმაციას ინახავს. ამაში ახალი არაფერია: კულტურა თითქმის ყველგან ყველაზე “დაბალი ღობეა”. მაგრამ როდესაც კულტურის შესახებ თავად ამ სფეროში მოღვაწე ადამიანები ივიწყებენ, ეს გაცილებით უარესია, ვიდრე უბრალოდ პოლიტიკური ამნეზია. და საქართველოში, სამწუხაროდ, სწორედ ასე ხდება: ამ სფეროში მოღვაწე ადამიანთა  დიდი  ნაწილი აქტიურად არის ჩაბმული და დასაქმებულნი  წინასაარჩევნო კამპანიაში, როგორც კანდიდატები, პროპაგანდისტები, ან - უბრალოდ მხარდამჭერები. ისინი საუბრობენ ყველაფერზე: გეოპოლიტიკაზე, თავდაცვაზე, სოფლის მეურნეობაზე, ენერგო სისტემებზე, მაღალ  და დაბალ ტექნოლოგიებზე, სოციალურ უსამართლობაზე, უპილოტო თვითმფრინავებზეც კი ...თავად კი   დეპრესირებული  უთვითმფრინავო პილოტებივით თითქოს ხან ველოსიპედით ცდილობენ გაფრენას, ხან ნავით, ხან ოცნების მფრინავი ხალიჩით... ამასთან თავადვე წუხან, რომ პოლიტიზირებული ატმოსფერო მათ ცხოვრებას სტრესულსა და აუტანელს ხდის, რაშიც აბსოლუტურად მართლები არიან: საქართველოში ცხოვრება მართლაც აუტანელად რთული და სტრესულია, ოღონდ, ეს მისი პოლიტიზირების კი არა, შესაძლოა, ასე ვთქვათ,  “არასწორად” პოლიტიზირების ბრალია: იმ ეპოქაში და პოლიტიკურ სისტემაში, სადაც ყველა საკუთარ ქმედებაზე პასუხისმგებელ   სრულწლოვან ადამიანს პოლიტიკური არჩევნის უფლება აქვს, და სადაც მის ერთ ხმას უნიკალური ფასი ადევს, პოლიტიკა ყველაფერშია, და ამას ვერსად გავექცევით. 

მასიურად აპოლიტიკური   ადამიანები მხოლოდ ისეთ ტოტალიტარულ რეჟიმებს ახასიათებს, როგორიც საბჭოთა კავშირი იყო. დღევანდელი საქართველოს პრობლემა პოლიტიკური  კომპეტენციების აღრევაშია და არა მის ზედოზირებაში. მაგალითად,  ქართველ ექიმს შეუძლია ზუსტად ერთ  დღეში   კვალიფიკაცია შეიცვალოს  და ასევე ახლახან კვალიფიკაცია შეცვლილ პედაგოგს ტელედებატში გაშმაგებული ეკამათოს მაღალმთიანი რეგიონების სოფლის მეურნეობაში არსებული პრობლემების თავისებურებებსა და მათ გადაჭრის გზებზე, თან, ამავე დროს დიდი ალბათობით წარმოდგენა არ ჰქონდეს სოფლის მეურნეობის შესახებ, ისევე როგორც მის ოპონენტს.

რა თქმა უნდა, გაცილებით სასარგებლო და  ნაკლებად ისტერიული  იქნებოდა მათ თვიანთი პროფესიებისა და კომპეტენციების  შესაბამის   პრობლემებზე ეკამათათ  ასევე ახალბედა, მაგრამ კომპეტენტურ, თუნდაც ახლახან პოლიტიკაში შემოსულ ადამიანებთან. სამივე დარგი: ჯანდაცვა, განათლების სისტემა და სოფლის მეურნეობა, მოგეხსენებათ, ნებისმიერ ქვეყანაში უაღრესად პოლიტიზირებული სფეროებია, მით უმეტეს ჩვენთან, და მათ შესახებ პოლიტიკური ათვლის წერტილიდან საუბარი თავისუფლად შეიძლება ისე, რომ ჩვენი სასიცოცხლო სივრცე ესე აუტანლად არ დაიმუხტოს. 

კულტურის პოლიტიკა   ერთ-ერთი,  ყველაზე მნიშვნელოვანი სფეროა, რომელზეც არათუ არა პროფესიონალები, საერთოდ არავინ საუბრობს, მით უმეტეს - არ  კამათობს... ამასთან ვერაფრით გაუგიათ, რატომ არ არის საქართველოში სამოქალაქო, პოლიტიკური თუ ათასგვარი სხვა კულტურა... არც ამ კითხვებზე ფიქრის დრო აქვს ვინმეს, ამიტომ ყოველთვის, როგორც კი ეს კითხვები თავს წამოყოფენ, სასწრაფოდ საბჭოთა მძიმე წარსულში შეხვეტენ ხოლმე, ისე, როგორც დიდი ძველი საწოლის ქვეშ. იქ ბოლო ოც წელიწადში იმდენი პასუხგაუცემელი კითხვა შევხვეტეთ, რომ უკვე აღარ ეტევა და სუნი ყოველდღიურად გვახრჩობს, სწორედ ეს სუნია, რასაც ჩვენ პოლიტიკით დამუხტულ ატმოსფეროს ვუწოდებთ. 

შესაძლოა, რომელიმე ევროპული ქვეყნისთვის კულტურა მართლაც არ წარმოადგენდეს მთავარ პრიორიტეტს, იქ კულტურული პროცესები დიდი ხანია თავისით, დამოუკიდებლად მიმდინარეობს და მას უზარმაზარი როლი აქვს ნათამაშები ამ ქვეყნების ისეთებად ჩამოყალიბებაში, როგორებიც არიან.  ამაში უზარმაზარი ფული, ენერგია და ნიჭია დახარჯული, ამასთან მათი  დიდი ნაწილი, ერთი შეხედვით ფუჭადაც,  მაგრამ  თუკი ათასი საშუალო და კარგი მევიოლინე  არ გყავს, ძნელი სავარაუდოა, რომ შენს ქვეყანაში იაშა ხეიფეცი დაიბადოს. ათასი ვიოლონისტი კი ვერ გეყოლება, თუ შენი ქვეყნის ბავშვების აბსოლუტური უმრვლესობა, რომელთა შორის შესაძლოა მართლაა რამდენიმე პატარა იაშა,  ხელოვნურ საფარიან რკინის ბადით შემოღობილ პატარა მოედანზე,  ქალაქის მერის, ან რაიონის გამგებლის მიერ ნაჩუქარ გაქექილ ბურთს დასდევს დღე და ღამე და ისევე, როგორც მისი თანატოლების აბსოლუტური უმრავლესობა ფეხბურთელობაზე ოცნებობს... გოგონები კი - კარგად გათხოვებაზე.

დღევანდელი ქართული კულტურის სამინისტრო, ფაქტიურად, პროპაგანდის დეპარტამენტადაა ქცეული,  მისი მიზანი  უკვე არსებული კულტურის უცხოეთში კარგად წარდგინების საშუალებით საქართველოს დასავლეთთან ინტეგრაციის ხელშეწყობა და ხელისუფლების განმტკიცებაა და არა  - შიდა კულტურული კატასტროფული მდგომარეობის გამოსწორება

ხეიფეცად არშემდგარი პატარა "იაშა" კი უკვე გაიზარდა, დავაჟკაცდა. ფეხბურთელი მისგან, ცხადია, არ გამოვიდა, საერთოდ არაფერი არ გამოვიდა და არც შეიძლებოდა გამოსულიყო. იქ სადაც "იაშა" გიზარდა, საერთოდ არაფერი გამოდის. ამიტომ შენც იაშასავით არშემდგარ ადამიანად ატარებ ცხოვრებას სოფლის მტვრიან შარაგზაზე, საიდანაც 

ერთ მშვენიერ დღეს, შეიძლება,  წინასაარჩევნო შეკრებაზე მოსულ ვიღაც ტიპებს პირუტყვივით დაეტაკო და  ქვა ჩაარტყა თავში; იქნებ მოკლა კიდეც... დაგიჭერენ და სამაგალითოდ, გორილასავით გალიაში გამოგამწყვდევენ.   არავის, არავის არ ეცოდინება, მათ შორის შენც, რომ უბრალოდ "იაშა" კი არა, სწორედ ის "იაშა" ხარ! სწორედ ის! ოღონდ,ძალიან, ძალიან ცუდ ვარსკვლავზე დაიბადე!

შეიძლება ინსტიქტით იგრძნო კიდეც, რაღაცაში რომ არ გაგიმართლა, მაგრამ მაშინვე შეეგუები გალიას, და არა მარტო სხვები, შენ თავად დაივიწყებ საუთარ უბადრუკ არსებობას. 

არა და...  არშემდგარი მევიოლინე მაინც რომ ყოფილიყო ქვას ალბათ არავის ჩაარტყავდი თავში...რადგან ვიოლინოს სიმებზე ხემის ყოველი გასმას ბავშვზე  ვაქცინის ეფექტი აქვს და ის მთელი დარჩენილი ცხოვრების მანძილზე გიცავს  აგრესიულობისა და ბოროტების  ვირუსისგან. 

PK
20 Septembre 2012 Paris

ღალატის ეტიმოლოგია

(ჟურნალი "ლიბერალი"10.09.2012)

მას შემდეგ, რაც ორმოცდაათიანი წლების გარიჟრაჟზე, გორის სადგურის ბუფეტის დამკვრელებმა პირველად შეასრულეს  ცნობილი ჰიტი  “პატარა გორი დიდია - იქ დაიბადა სტალინი”,  საქართველოში, ქვეყნის  ცოცხალ უმაღლეს პირზე სიმღერა და, მით უმეტეს, ჰიმნი არავის დაუწერია.

ვიდრე, ერთ მშვენიერ დღეს,  საბჭოთა  კავშირის  ნარჩენებიდან მომავალი ეკო-ტერორისტი და აწყვეტილი "ნონკონფორმისტი" გოგა ხაჩიძე არ გამოძვრა თავისი  დოლ-გარმონით და  “მიშა მაგარიათი”. ეს უცნაური პოპ-მინისტრი, გასულ წელს, ქართველმა ლიბერტარიანელებმა და მასთან დაახლოვებულმა ბეისბოლის ქუდიანმა “ქულ ინტელიგენციამ”,  ნონკონფორმისტად, უფრო მეტიც, პანკ-როკერად აღიარა, ხოლო ჰიმნის მიხედვით გადაღებული პროპაგანდისტული კლიპი - თავისუფალი სულის ამბოხად.

როგორც ჩანს, წარჩინებულმა ჩინოვნიკმა ხაჩიძემ მართლაც დაიჯერა, რომ  ანარქისტია. განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც არჩევნების მოახლოვებასთან და ქართული ოცნების "შემაშფოთებელ" წარმატებებთან ერთად, მისი გუნდის სხვა  წევრების აროგანტულობის ხარისხი საგრძნობლად გაიზარდა. მაგრამ რამდენადაც ხელისუფლებაში ნონკონფორმისტი პანკის როლი მხოლოდ ხაჩიძეს აქვს, ამდენად ის, კულტუროლოგიური თვალსაზრისით, ხელისუფლების დოლგარმონის დამკვრელებთან შედარებით, გამორჩეულ ყურადღებას იმსახურებს. მით უმეტეს,  როგორც ინტერნეტ გამოცემა “ნეტგაზეთი” იუწყება,  საკანონმდებლო ორგანოში მოსვლისთანავე, დეპუტატობის ანარქისტი კანდიდტისგან, როგორც ჩანს, პანკ კულტურაში ინოვაციური  ელემენტების დანერგვას უნდა ველოდეთ: აგვისტოს ომის თემაზე,  “მე-9 არხის”  ეთერში გასული  დოკუმენტალური ფილმის შესახებ საუბრისას ის სინანულით იხსენებს, რომ ნათია მიქიაშვილის ნაირებს "ადრე ცხენის კუდზე აბამდნენ" : "თუ ჩვენი კანონმდებლობა ამას ანტისახელმწიფოებრივი პროპაგანდის და ღალატის კვალიფიკაციას არ აძლევს, მაშინ კანონია დასახვეწი. დარწმუნებული ვარ, მომავალი პარლამენტი გამოასწორებს ამ საკითხს. ესენი ჩვეულებრივი, მარტივი მოღალატეები არიან, ადრე ასეთებს ცხენის კუდზე აბამდნენ...”

გრავიურა XV საუკუნე

დაკვირვებული ადამიანი შეამჩნევს, რომ ნაციონალური მოძრაობის ნონკონფორმისტი კანდიდატი ახერხებს ერთმანეთთან შეათავსოს პანკ კულტურა და შუა საუკუნეებისა და საბჭოთა ინკვიზიციის მეთოდები. ეკოლოგისტისთვის, ცოტა  არ იყოს, ზედმეტი სისასტიკეა, მაგრამ სამაგიეროდ - ინოვაციური.

დაახლოებით სამი დღის შემდეგ, იგივე ექსმინისტრმა, “მაესტროში”, ნინო ჟიჟილაშვილის გადაცემა “პოლიტმეტრში”, პოლიტიკურ კონკურენტებთან დისკუსიისას, ზუსტად ის  ბრალდება ამოაძვრინა ჯიბიდან, რომელსაც “ნაციონალური მოძრაობის” ბოლშევიკები იყენებენ ხოლმე - “ღალატი”.

ეს პატარა, ცრუ ნონკონფორმისტი, ცხადია, ვერანაირად ვერ გახდებოდა ყურადღების საგანი, საქართველოს ხელისუფლების ეჟოვისეული რიტორიკისა და პრაქტიკის კრებით მორალურ სახეს, ერთგვარ ფენომენს რომ არ წარმოადგენდეს.

გადაჭრით შეიძლება ითქვას: ეს   ჩვენი დროის ტრაგედიაა.  საბჭოთა აგიტპლაკატიდან საკანცელარიო მაკრატელით გულმოდგინეთ ამოჭრილი    უტიფარი პერსონაჟები  ბედავენ და სხვებს, არა აქვს მნიშვნელობა, ვის -  საქართველოს უკან, წარსულში დაბრუნების მცდელობაში ადანაშაულებენ.   ეს ადამიანები  შორეული, უკვე არარსებული, გახუნებული საბჭოთა წარსულით ცდილობენ გადაფარონ თავისივე შექმნილი  ცოცხალი, უახლესი "საბჭოთა" წითელი წარსული, რომელიც სათავეს 2003 წელს იღებს.   უტიფრად ცდილობენ მის გათეთრებას, გულმოდგინეთ რეცხავენ,  ხეხავენ მუჭში ღრუბელივით მოქცეული  იმ ადამიანების ნერვებით -   ვინც ზუსტად ვიცით,  საიდან მოვდივართ,  ვისაც მათ მიერ უნიჭოდ გადახატული სოცრეალისტური ტილო იმ წარსულის უსიამოვნო მოგონებებს აღგვიძრავს, სადაც დაბრუნებას სიკვდილი გვირჩევნია.  ეს მეჰიმნე "პანკი" და მისი კოლეგა მედოლეები და მეგარმონეები კი უტიფრად გვიცხადებენ, რომ ვინც მათ არ ვუჭერთ მხარს, იქ, წითელ ჯოჯოხეთში გვსურს ქვეყნის დაბრუნება... ჯოჯოხეთში, რომელსაც ძლივს დავაღწიეთ თავი, რომლის  ყველაზე მთავარი, კონცეფციის რანგში აყვანილი შანტაჟის საშუალება სწორედ  ეს იდიოტური სიტყვა - ღალატი გახლდათ. უფრო მეტიც, ეს სიტყვა  საბჭოთა კავშირის საფლავივით ცივ ფუნდამეტს უმაღლესი ხარისხის ცემენტივით კრავდა.

ღალატი - ამ ფუნდამეტში დამალული ულვაშა საბჭოთა კოშჩეის სულია.   ყველაფერი დანარჩენი - რეპრესიები, გულაგი, დაკეტილი საზღვრები, ჯინსებისა და საღეჭი რეზინის  დეფიციტიც კი, მხოლოდ აქსესუარებია, რომელთა "ფასი" კაპიკი იქნებოდა ღალატის გარეშე.

საბჭოთა კავშირმა რღვევა სწორედ "მოღალატეთა" წყალობით დაიწყო.  80-იანი წლების ბოლოს კი მათ მიერ "ღალატის" კონცეფციის  სრული დემისტიფიკაცია, გაშარჟება მოხდა. შურისძიებაც კი არ უფიქრია ვინმეს.

და აი, ვარდების რევოლუციის შემდეგ, მას საქართველოს პრეზიდენტმა მიაგნო, მოუარა, გაამხნევა, პოსტსაბჭოტა დეპრესიიდან გამოიყვანა, შუშის გუმბათიანი ტაძარიც კი აუგო იგივე უბანში, რომლის სოროებშიც, ერთ დროს, რევოლუციის გარიჟრაჟზე,  თხუნელასავით  დაძვრებოდა და  გაზეთებს ბეჭდავდა მომავალ მოღალატეებთან ერთად.

ძალიან მალე, პრეზიდენტმა  ღალატი  საქართველოს ხერხემალად, ჩვენი არსებობის ერთადერთ დამადასტურებელ  არგუმენტად აქცია. ჩვენ ვცოცხლობთ, როდესაც ვიღაცისკენ თითს ვიშვერთ და სრულიად უფასოდ ბრალს ვდებთ ზუსტად იმ დანაშაულში, რომლის გულისთვის ჩვენს მშობლებს, ბებიებს, ბაბუებს, ხვრეტდნენ, აწამებდნენ, გულაგში აგზავნიდნენ წლობით!  ხელისუფლების  პოლიტიკური დისკურსის  ამოსავალი წერტილი  არის ღალატი, და სწორედ ეს არის საბჭოთა კავშირი, ზუსტად ეს და სხვა არაფერი. მისი კოშჩეის კიდევ ერთხელ გადამალული უკვდავი სული.

საბედნიეროდ,  მისი გაშარჟება უკვე დაიწყო და კიდევ უფრო სწრაფი ტემპით მიმდინარეობს, ვიდრე 80-იან წლებში, თუმცა,  როგორც ჩანს, ის მართლაც უკვდავია და  შესაძლოა ჩვენი, ქართველების საზიდი ჯვარიც კია, იმის საფასურად, რომ ესეთი მონსტრი მივეცით მსოფლიოს. იქნებ სწორედ მოღალატის ჯვარის თრევაა  ჩვენი “სულიერი მისია?”

ამ ჯვარისგან  დროდადრო, სულის მოსათქმელად მაინც განთავისუფლება ძალიან ადვილია. ამისათვის მხოლოდ  სიტყვა მოღალატის  გაშარჟება და მერე დავიწყებაა საჭირო, მეტი არაფერი. მით უმეტეს, ამას ვერავინ შეამჩნევს, რადგან ჩვენს,  21 საუკუნეში,  ქვეყნები, სადაც  ღალატი მოქალაქეობრივი პასუხისმგებლობისა და მორალის ორიენტირია, მხოლოდ და მხოლოდ ტოტალიტარული რეჟიმების მარგინალური ქვეყნებია.

ღალატის კონცეფციის აგიტატორები, რა თქმა უნდა, არავითარი ნონკონფორმისტები არ არიან, არც კონფორმისტები... ისინი უბრალოდ სასაცილო წითელცხვირიანი კლოუნი მენაგვეები არიან, რომლებმაც  რამდენიმე დღის წინ “ქართული ოცნების” ოფისის წინ სამშენებლო ნარჩენებში საგულდაგულოდ დამალული, პრეზიდენტ სააკაშვილის პოლიტიკური უკვდავების სული, შემთხვევით, ნაგავს გააყოლეს.   

პ.ქ. 

6 Septembre 2012 Paris

პროპაგანდა

                      

   

             

                                  

                          
ქართულ ენის ინგლისური ტერმინოლოგიით «გაკეთილშობილება» სულაც არ მიგვანიშნებს ქართული მენტალიტეტის "გადასავლურებაზე". პირიქით, რუსული ბარბარიზმით დაბინძურებული ქართული ენის ბიზნეს-ინგლისურით კორექტირება უმეტეს შემთხვევაში,  სწორედ ვადაგასული და დაობებული  საბჭოური კომპლექსების ახლებური შეფუთვის მანიშნებელია. ესეთი კომპლექსებით ჯერ კიდევ გატენილია ეროვნული  თვითშეგნების "საწყობი"...    გადასაყრელად გვენანება, ამიტომ ერთმანეთს ვასღებთ, როგორც აყროლებულ ყველს და დაძმარებულ ღვინოს.  მაგალითად «ბიზნესმენი» - სიტყვა სიტყვით ითარგმნება როგორც საქმის კაცი, ან შემოკლებით უფრო გავრცელებული – საქმოსანი, სალაპარაკო პოპულარული ჟარგონით კი «დელეცი».

საბჭოთა კავშირში საქმოსნებს სისხლის სამართალი სჯიდა, რადგან ყველაფერი ის რასაც დღეს ბიზნესს ეძახიან არალეგალური იყო და  ეს სიტყვა სააზოგადოებაში ძირითადად უარყოფით კონტექსტში აღიქმებოდა.. საბჭოთა პერიოდის ქართულ კინოში, ლიტერატურაში, თეატრში, ვერ ნახავთ ვერც ერთ დადებით გმირს «საქმიანი» წრიდან. უფრო მეტიც, მათთვის ფარდის ახდა და ნიღაბის ჩამოგლეჯა, როგორც დღევანდელი პარლამენტარები იტყოდნენ"ლუსტრაცია" - ბევრი ქართველი ხელოვანის წარმატების ერთ ერთი  მიზეზი გახდა, ( ოთარ იოსელიანის «გიორგობის თვე»)- ამას მაშინ ნეგატიურ მოვლენებთან ბრძოლას უწოდებდნენ.  თუმცა, უნდა ითქვას იოსელიანის ღვინის ფალსიფიკატორებზე ბევრად უფრო პატიოსანი საქმოსანებიც ცხოვრობდნენ საქართველოში. უამრავი იატაკქვეშა საამქრო ფუნქციონირებდა, რომელიც საბჭოთა უზარმაზარ ფაბრიკების პროდუქციასთან შედრებით, არც თუ ცუდი ხარისხის ფეხსაცმელს, ბიჟუტერიას, ტანსაცმელს უშვებდა... რომ არაფერი ვთქვათ საპარიკმახეროებზე, სამკერვალო და ფოტო ატელიეებზე, ეგზოტიკურ მწეღეებზე და დანების მლესავებზეც კი... ყოველივე ამას დღეს "კულტურულად"  საშუალო და მცირე ბიზნესს ეძახიან... იგივე შეიძლება ითქვას სიტყვა კომერციაზე, რომელსაც ქართულად, ვაჭრობა ჰქვია, შესაბამისად კომერსანტებს კი – ვაჭრები...

გაკეთილშობილებულ სიტყვათა გრძელ სიაში, ერთ ერთი ყველაზე საინტერესო,  გულისრევამდე პოპულარული ტერმინი «პიარია», რომელიც პრინციპში სიტყვა არც არის– თუ გავშიფრავთ PR ინგლისურად ნიშნავს Public Relations ანუ საზოგადოებასთან ურთიერთობებს, რაც პრინციპში, სხვა არაფერია თუ არა უძველესი ლათინური სიტყვის - პროპაგანდის თანამედროვე, პოლიტკორექტული ტრანსკრიპცია.

პროპაგანდა თავის ორიგინალურ განმარტებაში ნიშნავს «იმას, რაც უნდა გავრცელდეს» ან « რაც უნდა გაკეთდეს» (ლათ).

პოლიტიკური პროპაგანდის სათავეების პოვნა ჯერ კიდევ  ანტიკურ ცივილიზაციაშია შესაძლებელი –  ძრითადად საჯაროდ წარმოთქმულ დისკურსი  და მითოლოგია. რომალელები პროპაგანდისთვის მატერიალურ საშუალებებად იყენებდნენ მონეტებს, აგრეთვე შარა გზის გსწვრივ ჩასობილ დამარკაციის დახლოვებით ორი მეტრის სიმაღლის სვეტებს,ერთგვარ პირველყოფილ  ბილბორდებს, რომლებზე ამოტვიფული იყო ოფიციალურ პირთა სახელები და ტიტულები... 

პროპაგანდა ეპოქების მიხედვით იცვლიდა  სახეს. XVI საუკუნეში «ოცდაათწლიანი» ომის დაწყებისთანავე პაპმა გრეგუარ XVI დაარსა  «Congregatio de Propaganda Fide « ანუ «რწმენის გავრცელების კონგრეაცია», მასში შემავალ კარდინალებს სხვადასხვა კონტინენტზე გაგზავნილ მისიონერების მიერ ქრისტიანობის გავრცელებისათვის მეთვალყურეობა გაწევა ევალებოდათ...  მოგვიანებით ნაპოლეონ ბონაპარტემ იტალიური კამპანიისას ათასობით ბიულეტენი დაბეჭდა და გაავრცელა რომელზეც თავად იყო გამოსახული დროშით ხელში- ამით მან ბეჭდვით პროპაგანდას ჩაუყარა საფუძველი.

ტერმინმა «პროპაგანდამ» თავისი უარყოფითი კონოტაცია მხოლოდ მეოცე საუკუნეში,  პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში შეიძინა:  როდესაც მასში ჩართულმა სახელმწიფოებმა პირველად შექმნეს და გამოიყნეს ინფორმაციის კონტროლით საზოგადოებრივი აზრის მანიპულირების მეთოდი, რომლის საშუალებითაც, დამკვეთმა -  პრეზიდენტმა ვილსონმა შეძლო ამერიკელთა ტრადიციულად იზოლაციონალისტური საზოგადოებრივი  აზრის ინტერვენციონიზმისკან მიმართვა. პროპაგანდის ტექნოლოგია ექვსი თვის ვადაში მეცნიერულად იქნა შემუშავებული და კოდირებული . ეს სამუშაო განახორციელეს ესეისტმა ვალტერ ლიპმანმა და პრეზიდენტის მრჩევლმა,ზიგმუნდ ფროიდის ძმისშვილმა -ედუარდ ბერნაისმა, რომელიც დღეს ინსტიტუციონალური პოლიტიკური და ინდუსტრიული პროპაგანდისა და «საზოგადოებასთან ურთიერთობის», ანუ Public relations (PR)  მამად ითვლება .

პირველი მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ, ინგლისემა პაციფისტმა სოციალისტმა,  ლორდმა პონსობიმ ომის დროს სხვადასხვა ქვეყნების მიერ გამოყენებული პროპაგანდის მეთოდების რეზიუმე გააკეთა, რომელშიც ის ამტკიცებდა, რომ  საზოგადოებრივი აზრის მანიპულირებისათვის, აუცილებელია ის  დაარწმუნო  :

1. რომ ჩვენს მხარეს არ სურს ომი.

2. რომ პასუხისმგებელი მოწინააღმდეგეა.

3, რომ მტერი მორალურად დასჯადია.
4, რომ ომს კეთილშობილური მიზანი აქვს.
5. რომ მტერი შემაძრწუნებელ სისასტიკეებს სჩადის (ჩვენ არა)
6. რომ მოწინააღმდეგემ გაცილებით დიდი დანაკარგი ნახა ვიდრე ჩვენ.
7. რომ ღმერთი ჩვენსკენ არის,
8. რომ ხელოვნებისა და კულტურის მოღვაწენი ჩვენს ბრძოლას მხარს უჭერენ.

9.რომ მოწინააღმდეგე იყენებს აკრძალულ იარაღს.

10. რომ ის, ვისაც აქ მოყვანილი პირველი ცხრა პუნქტის არ სჯერა, არის მოღალატე, ან უკეთეს შემთხვევაში სიცრუის მსხვერპლია( რადგან ჩვენგან განსხვავებით, მტერი ცხადია, პროპაგანდას ეწევა)

როგორც სპეციალისტები,  ისტორიკოსები თვლიან, ამ ჩამონათვალს აქტუალობა არა თუ არ დაუკარგავს, ის თავისუფლად შეგვიძლია მივუსადაგოთ მეოცე საუკუნის ბოლო პერიოდის და ნებისმიერ თანამედროვე კონფლიქტს.

მაგალითად 1990 წელს ამერიკის კონგრესის წინაშე მოწმის რანგში წარსდგა ახალგაზრდა თვალცრემლიანი ქალი. რომელიც, როგორც თავად განაცხადა, კუვეიტში ერაყის მიერ განხორციელებულ სისასტიკის სცენებს პირადად შეესწრო- კერძოდ, მოყვა, თუ როგორ ესროდნენ ერაყელი ჯარისკაცები ჩვილ ბავშვებს , ავტომატების ჯერით ხდიდნენ თავის ქალებს... ციფრიც კი დასახელდა რამდენიმე ასეული. ...მოწმის იდენტობა მისივე უსაფრთხოების მოტივით გასაიდუმლოებულ იქნა. ამ ჩვენებამ   საზოგადოებრივი აზრის უზარმაზარი რეზონანსი გამოიწვია... პრინციპში, ძალიან მალე გაირკვა, რომ ეს მხოლოდ სპექტაკლი იყო, ერაყელ ჯარისკაცთა მიერ ჩადენილი არადამიანური სისასტიკე  კი შეთხზული ამბავი, მაგრამ მისი გამეორება მამა ჯორჯ ბუშმა მოასწრო და ეს ჩვენება  ერაყთან ომის დაწყების მორალურ საბუთად  იქცა.  ახალგაზრდა ქალი, სინამდვილეში ვაშინგტონში კუვეიტის ელჩის ქალიშვილი აღმოჩნდა. «საზოგადოებასთან ურთიერთობის კამპანია» ანუ პიარი მთლიანად შეკვეთილი იყო კომპანია Hill&amp:Knowlton-სათვის 10 მილიონი დოლარის საფასურად ასოციაცია Citizens for a Free Kuwait – ის მიერ.

ამ სპექტაკლს უკვე აღარ ერქვა პროპაგანდა, ეს  პიარ კამპანია იყო... ათი წლის შემდეგ შვილი ჯორჯ ბუში მამის მსგავს, მხოლოდ  უფრო  მასშტაბურ "ბირთვულ" სპექტაკლს გაათამაშებს ერაყში კუვეიტზე ბევრად  უფრო ფართო მასშტაბიანი ომის წამოსაწყებად ,   პროპაგანდა არც ამ სპექტაკლს დაერქმევა, რადგან ამ სიტყვის შერყეული რეპუტაცია საბოლოოდ მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ   თავად დასავლეთმა და მათ შორის პირველ რიგში  ამერიკამ დაასამარა,  ის ტოტალიტარული რეჟიმების თანმდევ ტერმინად, სისხლიანი ტყუილის სინონიმად აქცია, სინამდვილეში კი ჩვენსავით ახლებურად შეფუთა, პიარი დაარქვა და დიდი ლეგალური  ბიზნესის საშუალებად აქცია.   
 უახლესი ისტორიის ორ ყველაზე შემზარავი და მასშტაბური, ნაცისტური და საბჭოთა რეჟიმების ძირითადი საყრდენი, «პური არსობისა» სწორედ პროპაგანდა გახლდათ.

წიგნების საჯარო დაწვა. "ავტოდაფი" ბერლინი 11 მაისი 1933 წელი 

                                                                       
მესამე რაიხს ოფიციალურად თავისი პროპაგანდის მინისტრი ჰყავდა - გებელსი. აი,  ამ სამინისტროს მიერ შეთხზული   რიტუალური ტექსტი, რომელსაც საჯაროდ «მოღალატე და საშიში ავტორების» წიგნების დაწვისას კითხულობდნენ 1933 წლის მაისში ბერლინში გამართულ "ავტოგაფის" აქტის- ახალი ინკვიზიციის კოცონის წინ, რომელშიც ნაციის "მოღალატე" და "მტერი" ავტორების წიგნები განადგურდა. :

«... კლასობრივი ბრძოლისა და მატერიალიზმის წინააღმდეგ! ხალხთა კომუნისა და იდეალისტური ფილოსოფიისათვის! მე ცეცხლს ვაძლევ კარლ მარქსისა და ლეონ ტროცკის ნაწერებს!... დიადი ომის ჯარისკაცების მიმართ ჩადენილი ლიტერატურული ღალატისთვის! ერის ჭეშმარიტი სულიერებით განათლების მიზნით, მე ცეცხლს ვაძლევ ერიხ მარია რემარკის ნაწერებს!.. »

უნდა ითქვას, ნაცისტების საარჩევნო წარმატებაც და   მათი შემდგომი ძლაუფლების გამაგრებაც - სწორედ პროპაგანდის ზედმიწევნით მეცნიერული მეთოდოლოგიით გამოყენების წყალობით მოხდა... ისევე, როგორც საბჭოთა კავშირში.

ამ საქმისთვის პირველ რიგში მობილიზებულ იქნა ქვეყნის ინტელექტუალური და სახელოვნებო ელიტა. რომელთა დიდი ნაწილი თითქმის მაშინვე რეპრესიების მსხვერპლი გახდა: სტალინური რეპრესიები შეგვიძლია განვიხილოთ, როგორც   პროპაგანდის ერთგვარი მნიშვნელოვანი ნაწილი, მიმართული გადარჩენილების დასაშინებლად,..შიში კი ტყუილს - უმეტეს შემთხვევაში დამაჯერებელს ხდის. 

ტოტალიტარული რეჟიმებისათვის  დამახასიათებელი პროპაგანდა  თავის თავში ყოველთვის მოიცავს დაშინების ელემენტს: ადამიანი არც ისე ბრიყვია ვერ მიხვდეს რომ მას ატყუებენ, როდესაც ეუბნებიან, რომ მსოფლიოში ყველაზე დემოკრატიულ და სამართლიან ქვეყანაში ცხოვრობს, მაშინ როდესაც მის გარშემო სიღატაკე და უსამართლობა სუფევს. პროპაგანდა მხოლოდ ბედავს მის მოტყუებას, უტიფრად უყურებს თვალებში და რეაქციას ელოდება ირონიული ღიმილით... რეაქცია კი ხშირ შემთხვევაში სწორედ ისეთია, როგორზეც ეს სისულელეა გათვლილი, ადამიანი იჯერებს სიბრიყვეს, რადგან არ სურს საკუთარ სიმხდალეს თვალებში ჩახედოს, მას ურჩევნია ჰქონდეს ბრიყვის რეპუტაცია, ვიდრე მხდალის... მერე კი თავის მხრივ, სხვებს . მასზე ოდნავ გაბედულებს ესხმის თავს, საკუთარ სიმხდალეზე მათ სთხოვს პასუხს, მათზე იძიებს ...  პროპაგანდა ხშირად მხოლოდ დასტური, ერთგვარი თავშესაფარია ჩვენი მხდალი და კონფორმისტი ბუნების,  ზუსტ და წერტილოვან პროპაგანდას დღესაც ისეთივე წარმატებით შეუძლია   მაგიური მეტამორფოზა მოახდინოს  ჩვეულებრივ პატარა, მხდალ ადამიანებში და ისინი  მონსტრებად აქციოს,  როგორც ნაცისტური გერმანიაში, ან საბჭოთა კავშირში.

ამ ორი ტოტალიტარული ტეჟიმების მიერ განხორციელებულ არნახული მასშტაბის  ინსტიტუციონალური "პიარკამპანიის" შედეგებზე დაყრდნობით შეგვიძლია დავუშვათ, რომ ცივილურობის მიუხედავად,  მეცნიერულად გათვლილი და კონკრეტულ მოვლენაზე ზუსტად დამიზნებული პროპაგანდა ადამიანის ტვინის საღ უჯრედებს ისევე კლავს, როგორც ზუსტად შერჩეული ანტიბიოტიკი ამა თუ იმ ვირუსს. ის ზუსტად ერთნაირად ურეცხავს ტვინს როგორც კულტურულად «ნაკლებად განვითარებულ» საბჭოთა მოქალაქეს ასევე «ცივილიზებურ» გერმანელს... უფრო მეტიც ეს უკანასკნელი თავისი ბარბაროსობით თვით ყველაზე ველურ კანიბალსაც აჭარბებს...

ნაცისტურ გერმანიასა და სსრკში პროპაგანდის მექანიზმები დაახლოვებით ერთი სისტემით  განვითარდა,   პროპაგანდასთან დაკავშირებული ნებისმიერი თემა ამ ორიდან ერთ ნებისმიერ ქვეყანაში,  თავის ანალოგს პოულობს მეორეში.  მაგალითად კინო და პროპაგანდა, რადიო და პროპაგანდა, სპორტი და პროპაგანდა, თვით ალპინიზმი და პროპაგანდაც კი : გერმანული ალპიური კლუბი უკვე 1921 წლიდან " წმენდა" თავის რიგების აღრეული სისხლისგან :  კლუბიდან ნელ ნელა გაირიცხა ყველა ებრაელი ალპინისტი. ნაცისტების ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ალპინიზმი ნაცისტთა პროპაგანდის ერთ ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი რგოლი გახდა. ზუსტად ისევე როგორც ცივ და წითელ აღმოსავლეთში – სადაც მწვერვალებს არქმევენ "სტალინის პიკს", რომელსაც მოგვიანებით შეცვლიან კომუნიზმის პიკით, სადაც ასევე ფუნქციონირებს კინოს სახელმწიფო კომიტეტი, რომელსაც გოსკინო ქვია, სადაც ისევე როგორც ნაცისტურ გერმანიაში, ხელოვანებს აიძულებენ რეჟიმის სამსახურში ჩადგნენ, წინააღმდეგ შემთხვევაში მათ ანადგურებენ ფიზიკურად,მორალურად..სადაც კულტურა პროპაგანდას ემსახურება... და კულტურის ნარკომის ფუნქცია ზუსტად იდენტურია პროპაგანდის მინისტრის, გებელსის ფუნქციისა. 

სწორედ ამიტომ პროპაგანდის სამსახურში ნებით თუ იძულებით უამრავი დიდი ხელოვანი აღმოჩნდა ჩართული, გასული  საუკუნის ერთ ერთი დიდი პოეტი ვლადიმერ მაიაკოვსკი პროპაგანდას ხელოვნების პირდაპირ გაგრძელებად თვლიდა. მართლაც, იტალიურ ფუტურიზმსა და ფაშიზმს შორის ისეთივე «ახლო ნათესაური» კავშირი დამყარდა, როგორიც რუსულ კონსტრუქტივიზმსა და ბოლშევიზმს შორის.

პერფომანსისა და პოლიტიკური პროპაგანდის  ერთ ერთი კულმინაციად ითვლება 1920 წლის 7 ნოემბერს ოქტომბრის რევოლუციის აღსანიშნავად დადგმული გრანდიოზული სპექტაკლი, ზამთრის სასახლის აღების რეკონსტიტუცია. რომელშიც მონაწილეობდა წითელი არმიის 8000 კაციანი ბატალიონი, 125 მოცეკვავე, ცირკის 100 მსახიობი, 500 მუსიკოსი. გამოყენებული იქნა ყველა არტ ინოვაცია, რომელიც 1909 წლის შემდეგ შეიქმნა რუსი ავანგარდისტების მიერ. დადგმა, არქიტექტურა, დიზინი, მხატვრობა. კინო – განხორციელებული იქნა რუსული ფუტურიზმისა და კონსტრუქტივიზმის ყველაზე დიდი არტისტების მიერ ( მეირხოლდი, ეიზენშტეინი - ოქტომბერი, ანუ ათი დღე რომელმაც შეძრა მსოფლიო)

"ოქტომბერი :10 დღე, რომელმაც შესძრა მსოფლიო" - სერგეი ეიზენშტეინი. 1927

მსგავსი გრანდიოზული  მასშტაბის სპექტაკლები მაიაკოვსკის თვითმკვლელობიდან ორი წლის შემდეგ შეწყდა, როდესაც ჟდანოვმა სოც-რეალიზმის აუცილებლობა დააკანონა ქვეყანაში.

ტოტალიტარული რეჟიმების მიერ კლასიკად ქცეული პროპაგანდის სტრუქტურა თავის რეპლიკებს  დღევანდელ მსოფლიოშიც პოულობს. ამა თუ იმ ქვეყანაში განხორციელებული პროპაგანდისტული კამპანიების ინტენსიობის, შინაარსისა და მოცულობის მიხედვით თავისუფლად შეგვიძლია დავადგინოთ ამ ქვეყნების მმართველი რეჟიმების ტოტალიტარიზმისაკენ გადახრის გრადუსი, ხარისხი. და ამის საუკეთესო მაგალითი ისევ პოსტსაბჭოთა ქვეყნებია.

რა თქმა უნდა ძნელია არ გაგახსენდეს ბოლო წლებში საქართველოში გამართული ფარაონული პროპაგანდისტული პერფომანსები, რომლის პიკი უდავოდ რენი  ჰარლენისთვის ორგანიზებული მასობრივი სცენების გადაღებებია ფილმისთვის «აგვისტოს 5 დღე», რომელშიც არანაკლები ცოცხალი და მატერიალური რესურსი იქნა გამოყენებული ვიდრე მეირჰოლდის  სპექტაკლის "ოქტომბრის" დადგმის დროს.   მხოლოდ იმ განსხვავებით რომ რენი ჰარლენს, რა თქმა უსასრულობა აშორებს სერგეი ეიზენშტეინთან.  მიზანსცენის მთავარ ავტორს  - პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილსაც ცხადია აბსოლუტურად არაფერი აქვს საერთო ვსევოლოდ ემილოვიჩ მეირჰოლდთან... უფრო ზუსტად კი მის ტალანტთან.  ჰარლენი-სააკაშვილის  სპექტაკლი უფრო ანდრეი ჟდანოვის მიერ დაკანონებული სოცრეალისტური  "პაროდია",  მრავალ მილიონად ღირებული  იაფფასიანი  პროპაგანდაა, რომელსაც თანამედროვე ჟდანოვები, იუმორის გრძნობა რომ ჰქონდეთ «პიარ რეალიზმს» დაარქმევდნენ. რა თქმა უნდა ქართული ფსიქოლოგიური პროპაგანდისტული ტერორის საუკეთესო და  ქრესტომატიულ ნიმუშად ალბათ    ტვ "იმედის"  მიერ მოდელირებული "ქრონიკა" დარჩება სამუდამოდ.  

აგვისტოს 5 დღე "რომელმაც  შესძრა მსოფლიო" რენი ჰარლენი.2011

პროპაგანდაზე თვალყურის დევნება საშუალებას იძლევა გარკვეული აზრი შევიქმნათ იმ საზოგადოებაზე, რომლისთვისაც ეს პროპაგანდაა გამიზნული. განსაკუთრებით დღევანდელ  ექსტრემალურ პერიოდში, რომელშიც   ქართული წინასაარჩევნო უსისხლო   "სამამულო ომი" მიმდინარეობს.

დღეს საქართველოს არ ჰყავს თავისი გმირი, სამაგიეროდ ყავს ანტიგმირი: მოღალატე! და სახელმწიფოს მთელი პროპაგანდისტული რესურსი სწორედ მისკენ არის მიმართული, საქართველო დღეს ფუნქციონირებს ამ ანტიგმირზე სწორებით, დაახლოვებით ისე, როგორც  ნაცისტური გერმანია ებრაელებზე, ბოლშევიკები ბურჟუაზიაზე...  შეიძლება ითქვას, რომ საქართველოს მამოძრავებელი ძალა დღეს სიძულვილია. სიძულვილის ყველაზე კალორიული საკვები კი საომარი რიტორიკა, მით უმეტეს როდესაც ომი იმდენად ახლოს დგას ცელ მომარჯვებული სიკვდილივით , რომ   შენი სახელმწიფოს პროპაგანდის მანქანის ტოქსიკურ გამონაბოლქვად ტრანსფორმირებულ მის ცხელ და მყრალ ამონასუნთქს გამუდმებით გრძნობ, ის გამუდმებით გახრჩობს...  სახელმწიფო  კი  მისი წყალობით დაჟანგებული ორთქმავალივით მძიმედ, ჭრიალით, მაგრამ მაინც კუსავით ნელა გადაადგილდება.

ეს რიტორიკა არის სწორედ ის, რაც იდეოლოგიურად რადიკალურად განსხვავებულ ტოტალიტარული რეჟიმებს აერთიანებს: გარეშე მტერზე და მოღალატეებზე ობსესია ერთადერთი «ლოგიკაა» რომელიც მათ კოშმარულ ჰალუცინაციებს, მათსავე წარმოდგენაში რაციონალურსა და დამაჯერებელს ხდის. ეს ერთგვარი ძლიერი ნარკოტიკია, რომლის დოზა განუწყვეტლივ იზრდება,  რომელიც ბოლოს აუცილებლად აქცევს მომხმარებელს  ტოქსიკომანად, და ბოლოს პოლიტიკურად მოკლავს.

ლორდ პონსობის მიერ საუკუნის წინ, პირველი მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ შედგენილი პროპაგანდის ათივე ძრითადი და კლასიკად ქცეული ფორმულა არასდროს ისეთი  აქტუალური და ამავე დროს გროტესკული არ ყოფილა საქართველოში, როგორც დღეს :

1. ჩვენს მხარეს ომი არ სურდა. 
2. პასუხისმგებელობა მთლიანად რუსეთს ეკისრება, პოლიტიკურიც და სამხედროც. 
3. რუსეთი მორალურად დასჯადია, თავისი ამორალური ქმედებების გამო.

4, ჩვენს მიერ განხორციელებული საომარი მოქმედებები კეთილშობილურ მიზანს, ქართული მოსახლეობისა და ტერიტორიალური მთლიანობის დაცვას ემსახურებოდა.

5. რუსული არმია, ოსური, ჩრდილოკავკასიური ბანდ ფორმირებები ენით აუწერელ სისასტიკეს ჩადიოდნენ, იმ დროს, როდესაც ქართველები მშვიდობიან მოსახლეობას ეხმარებოდნენ საკუთარი სიცოცხლის ფასად.

6. მტერის დანაკარგი ამ ომში გაცილებით დიდია ვიდრე ჩვენი: საქართველოს პრეზიდენტი ისევ მიხეილ სააკაშვილია, რაც იმას ნიშნავს რომ ომის ძირითადი მიზანი, ჩვენი ხელისუფლების შეცვლა მტერმა ვერ განხორციელდა, ლოგიკურია ჩავთვალოთ რომ რუსეთმა ომი წააგო.

7, ღმერთი რა თქმა უნდა ჩვენსკენ არის, და საქართველოში არაფერია ისეთი "აშკარა" - ის ყველგანაა, გოგირდის აბანოშიც კი.  
8. ხელოვნებისა და კულტურის მოღვაწეები მთელი მსოფლიოდან დაუღალავად უჭერენ მხარს ჩვენს სიმართლეს: მაგალითად ტოტო კუტუნიო, რენი ჰარლენი, შარონ სტოუნი და სხვ... ადგილობრივები თავისთავად... საბჭოთა კავშირის ღრმა ნოსტალგიით შეპყრობილი "ჩარეცხილი და უნიჭო ინწილიგენციის» გამოკლებით.

9. მოწინააღმდეგემ გამოიყენა სხვადასხვა საერთაშორისო კონვენციით აკრძალული იარაღი: კასეტური ბომბები, გაუბიცები და სხვ... ჩვენ მათ პლასტმასის ტყვიებს და ვარდებს ვესროდით, და ისიც რა თქმა უნდა მხოლოდ და მხოლოდ თავდაცვის მიზნით .  

10. ჩვენი მხარე მხოლოდ სიმართლეს ავრცელებს. არავითარი პროპაგანდა ქართული მხრიდან! ვისაც აქ მოყვანილი ცხრა პუნქტის არ ჯერა, ის სამშობლოს მოღალატეა, და კრემლს ემსახურება, ამასთან პირდაპირი გზით ფინანსდება საქართველოში პუტინისა და გაზპრომის «ოფიციალური ჯაშუშის» ბიძინა ივანიშვილის მიერ.

უნდა ითქვას, საქართველოს ხელისუფლებამ, რომლის სინონიმად თავისუფლად შეგვიძლია ვიხმაროთ მისივე კრებითი სახელი "მიხეილ სააკაშვილი", მემარცხენე ლორდის კლასიკად ქცეულ ათ პუნქტს, კიდევ რამდენიმე ახალი აღმოჩენა დაამატა, რომელთაგან ყველაზე ინოვაციური და მასშტაბური მაინც გადამუშავებული საკვების მეორადი ენერგიის წყაროდ გამოყენების პრინციპზე აგებული – მარცხის, აბსოლუტური კრახის  გადამუშავება და მისი პროპაგანდის ყველაზე მძლავრ იარაღად გამოყენება გალდათ.

უნდა ითქვას რომ პრეზიდენტს ეს ინოვაცია ცარიელ ადგილზე არ გაუკეთებია. მან სავარაუდოდ  გაითვალისწინა თავისი ერის მაზოხისტური მიდრეკილება მარცხის სკარალიზაციისადმი:

როგორც ცნობილია, ზოგადად ერები და სახელმწიფოები  ცდილობენ თავიანთი ისტორიის იმ ეპიზოდების აღნიშვნას, რომელიც გამარჯვებებთან არის დაკავშირებული, ხშირად ისტორიის გაყალბებასაც კი არ ერიდებიან ამისათვის. საქართველო კი ძირითადად საკუთარი ისტორიის ყველაზე ტრაგიკულ ეპიზოდებსა და შეცდომებს აღნიშნავს, ზოგს ზეიმით . ზოგს გლოვით, ზოგს უბრალოდ ლაზღანდარობით. არც  ისტორიის გაყალბებას არ ერიდება, იმისათვის, რომ   ღვთისმშობლის წილხვდერი მრავალტანჯული ქვეყნის ტანჯვა უფრო შთამბეჭდავი, დამთრგუნველი და  უფრო გამოყენებადი გახადოს პროპაგანდისათვის:  კრწანისი, გიორგიევსკის ტრაქტატი, 25 თებერვალი– საბჭოთა ოკუპაცია, იუნკერების დახვრეტა, 9 აპრილი, სამოქალაქო ომი, სოხუმის დაცემა, 8 აგვისტო... თუ ამას დავამატებთ  ზუსტად (ნეტა ვინ დაითვალა)  ასი ათასი მოწამეს ხსენების  დღეს რომელთაც ჯელალედინმა თავი მოკვეთა რეკორდულად მოკლე დროში - სულ რაღაც ერთ დღეში... და საერთოდ  რწმენისათვის თავდადებულ სხვა მრავალი მამულიშვილის წამებიის აღმნიშვნელ  სადღესასწაულო დღეებს, ძნელი შესამჩნევი არ უნდა იყოს, რომ ქართველებს მართლაც უნიკალური მიდრეკილება გვაქვს მარცხიდან სიცოცხლისთვის საჭირო ენერგია გამოვწუროთ...  იშვიათი გამონაკლისი მხოლოდ 26 მაისი და დიდგორია... თუმცა ისიც ოკუპაციის კონტექსტში აღინიშნება. ის კი არა,  ბოლო წლებში მეორე მსოფლიო ომში გამარჯვება ლამის ბოლშევიკებთან კოლაბორაციასთან იყო გაიგივებული. ხოლო ნაციზმის მარცხი ეროვნულ მარცხთან... ისევ მარცხთან...

საქართველოში ოკუპაციის მუზეუმიც კი არსებობს, სადაც წარმოდგენილი ექსპონატები და სტენდები რაღაც სლავურ – ბოლშევიკური გოთიკის   ატმოსფეროს ქმნიან.  გასკვირი არ უნდა იყოს, თუ ერთ დღეს საქართველოში ეროვნული ტანჯვის მუზეუმიც გაიხსნება, ან ტანჯვის კულტურისა და დასვენების პარკი გაშენდება... შესაბამისი ატრაქციონებით. რა თქმა უნდა...

არა და... ლოგიკას მოკლებულია, თითქოს შეუძლებელია ქვეყანას 21 საუკუნემდე მხოლოდ დამარცხებებით მოეღწია. ცხადია, გამარჯვებები იყო, მხოლოდ შეიძლება არც ისე გმირული, სანახაობრივი, არც ისე "ნონკონფორმისტული"... დიპლომატია, რომელიც კომპრომისის ხელოვნებად ითვლება, ხომ ჩვენთან ხშირად ღალატთან  და სიმხდალესთან იდენტიფიცირდება, ამიტომ დიპლომატიური გამარჯვებებს გულმოდგინედ ვშლით ისტორიის ფურცლებიდან ან მათ რაღაც ეპიკურ ტრაგიკული ჰეროიზმის   შეფერილობას ვაძლევთ და ამით რაღაც სასიცოცხლო ენერგიას ვიღებთ, 

ქართული მარცხის მისტიციზმის გაბურღვას და შიგ ცალი თვალით შეჭვრეტას, პირველად მიხეილ სააკაშვილი შეეცადა და აშკარად რაღაც ისეთი დაინახა, რაც ძალაუფლების განმტკიცებაში დაეხმარა. ფაქტია: 2008 წელს ბრონირებულ ჟილეტში ჩაჭედილი დამარცხებული მთავარსარდალი დიღმის მასივის ცხელი ასფალტის"ტრასით" ცეზარივით ტრიუმფით, დაფნის გვირგვინით, მომღერალი ოქროსთმიანი გოგო-ბიჭებითა და აურაცხელი "მონებით" გარშემოტყმული მოგვევლინა  ფრანგ დიპლომატ ბერნარ კუშნერთან ერთად. მხოლოდ იმ ადგილზე ტრიუმფალური არკის აშენება ვერ მოასწრო, რადგან ყველაფერი ძალიან სწრაფად მოხდა - ომიც, დამარცხებაც და მისი გამარჯვებად ტრანსფორმირებაც.    მას შემდეგ საქართველო ოფიციალურად ზეიმობს ყოველდღე,  რომ ოთხასი დაღუპული სიცოცხლის, რამდენიმე ათეული ათასი დანგრეული ცხოვრებისა და საკუთარი ტერიტორიის 20 პროცენტის ფასად, მიხეილ სააკაშვილი ისევ საქართველოს პრეზიდენტია ... ყოველ შემთხვევაში თავად პრეზიდენტის, ამ უცნაური "კაცი-სახელმწიფოს"  სიტყვებიდან ზუსტად ესე ჩანს... 

2008 წლის ომი ახალი ქართული პოროპაგანდის, ანუ პიარის თვისობრივად ახალი ენერგიისა და შთაგონების კრეატივის წყაროდ იქცა. თავად პროპაგანდა კი საქართველოს სახელმწიფოებრიობის დისკოზით დაავადებულ ხერხემალად , ხეიბარი ქვეყნის ნამდვილ ტანჯვად  ... არავინ იცის ზუსტად ვინ არის ქართული პროპაგანდის კონცეფციის ავტორი. საქართველოს არ ჰყავს გებელსივით პროპაგანდის ოფიციალური მინისტრი. 

თუმცა ამ მნიშვნელოვანი დარგის კონტროლი და კურირება   , საბჭოური ტრადიციის თანახმად, კულტურის სამინისტროს აქვს დაკისრებული.   ფუნდამეტური იდეოლოგიური ცვლილებები ამ უწყებაში სწორედ 2008 წლის აგვისტოს ომის მერე დაიწყო, როდესაც  როდესაც პარტიამ ეს მნიშვნელოვანი პოსტი უშიშროების სპეციალისტს, პარლამენტის უშიშროების კომისიის თავმჯდომარის მოადგილეს ნიკოლოზ რურუას ჩააბარა.  რომელმაც მაშინვე გაასაჯაროვა თავისი მოქმედების მთავარი კონცეფცია, მინისტრმა რურუამ  კულტურა სტრატეგიულ დარგად გამოაცხადა და ნარკომად გადრაიქმნა.  მას შემდეგ ნებისმიერი კულტურული მოვლენა ქვეყნის შიგნით , და განსაკუთრებით ქვეყნის გარეთ ქართული სახელმწიფოს ნათელი მომავლისაკენ მტკიცე და ამაყი  ფართო ნაბიჯებით სწრაფვის აგიტაცია- პროპაგანდას ემსახურება და არა ქართული საზოგადოების კულტურულ განვითარებას, პროგრესს, რომელიც ჟანგბადივით არის საჭირო დემოკრატიული ტიპის სახელმწიფოს მშენებლობისათვის. ეროვნული კულტურის განვითარება  იდენტიფიცირდება ახალი ეკლესიების მშენებლობასთან  და და ძველი ეკლესიების ევრორემონტთან. აგრეთვე ესევე სამშობლოს სამსახურში მდგომი ხელოვნების სხვადასხვა დარგის მცირე ხელისშეწყობასთან. დიდი პრჭყვიალა პროპაგანდისტულ პერფომანსებთან, კონცერტებთან, ზეიმებთან...

შედეგი სახეზეა:    დღეს 2012 წელის შემოდგომაზე, როდესაც თვალს ადევნებ წინასაარჩევნო პროპაგანდას, უსმენ კანდიდატთა და მათ მხარდამჭერთა ისტერიულ  ყვირილს, ამომრჩევლის კიდევ უფრო ისტერიულ რეაქციას, ისეთი გრძნობა გიჩნდება,   თითქოს  ქართულ "ჯოს-საზოგადოებას" არაფერი ეტყობა, რომ მან რაიმე კულტურული პროგრესი განიცადა 1991 წელის შემდეგ. საქართველოში ისევ ისტერიულად ყვირის პრეზიდენტი, ისევ კრემლის აგენტებად. მტრებად და  მოღალატეებად  აცხადებს განსხვავებული პოლიტიკური აზრის მქონე ადამიანებს, რომლებიც თავის მხრივ პრეზიდენტსა და მის მომხრეებს უკეთეს შემთხვევაში ქვეყნიდან გასახლებით ემუქრებიან, უარესში კი ციხეში ამოლპობით. აქ ისევ  ისვრიან ქვებს, ისევ იფურთხებიან, იგინებიან, ისევე ბობოქრობს ათას გვარი ფობია. შესაძლოა უარესადაც კი . არასდროს საქართველო ისეთი ჩაძირული არ ყოფილა რელიგიურ ობსკურანტიზმში როგორც დღეს... 

ყოველივე ამისათვის შეგვეძლო კულტურის პოლიტიკის ტოტალური კრახი დაგვერქმია, მხოლოდ  ესეთი პოლიტიკა საქართველოს არასდროს ჰქონია ... ამიტომ მის მარცხზე ლაპარაკი უსაგნო იქნებოდა.   როგორც მოგახსენეთ კულტურა აქ პატრიოტიზმის სამსახურშია, და ის  ეროვნული უშიშროების საბჭოს  ერთგვარ დეპარტამენტს წარმოადგენს:  საქართველოში ყოველთვის პოლიტიზირებული კულტურა ანუ პროპაგანდა გვქონდა  და არა კულტურის პოლიტიკა.

ჩვენში ფაშიზმი რატომღაც მხოლოდ ანტისემიტიზმთან , რასიზმთან და ჰომოფობიასთან იდენტიფიცირდება . ხოლო ბოლშევიზმი ჩაკეტილ საზღვრებთან, ჯინსების დეფიციტთან და გულაგთან,  არა და    სწორედ სახელმწიფოს სამსახურში ჩაყენებული ეს უბადრუკი შოვინისტური კულტურა ანუ  ინსტიტუციონალური პროპაგანდა  იწვევს პირველ რიგში ოცდაათიანი წლების  გერმანიისა და საბჭოთა კავშირის, ულტრამემარჯვენე ნაციონალიზმისა და ულტრამემარცხენე ბოლშევიზმის რაღაც ჰიბრიდული კარიკატურის «ნაზ» განცდას ჩვენს შიზოფრენიულ რეალობაში.

22 août 2012 Paris
გაგრძელება  ანუ   "ტრილოგიის "მეორე ნაწილი გამოქვეყნდება ერთ კვირაში.